Dünyayı bekleyen yeni tehdit: İklim göçü! ‘Türkiye attığı adımlarla örnek olabilir’

Türkiye’nin ev sahipliğindeki COP31’de küresel iklim krizine dair önemli kararlar hayata geçiriliyor. Akdeniz İklim ve Çevre Değişikliği Uzmanları Ağı (MedECC) ise giderek büyüyen bir soruna dönüşen iklim göçüne dair çarpıcı bir rapor yayımladı. MedECC Sözcülerinden Eda Acara ile dünyayı bekleyen yeni tehdit ve Türkiye’nin rolüne dair konuştuk: Antalya'da düzenlenen COP31, Akdeniz'in bu önceliklerini uluslararası gündeme taşımak için önemli bir fırsat oldu…

16 Kas 2026 - 14:50 YAYINLANMA
Dünyayı bekleyen yeni tehdit: İklim göçü! ‘Türkiye attığı adımlarla örnek olabilir’

Türkiye günlerdir çok önemli bir organizasyona ev sahipliği yapıyor. Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı'na (COP31), 6 kıtadan 102 lider katılım gösterdi. İklim değişikliği son 10 yıla damgasını vuran konuların başında geliyor. Ülkeler küresel ısınmanın önüne geçilmesi için yoğun çaba sarf ediyor. Bu süreçte iklim değişikliği ile ilgili henüz çok fazla konuşulmayan bir konu var: İklim göçü.

216 MİLYON KİŞİ GÖÇ EDEBİLİR

İklim değişikliğine bağlı nedenlerden dolayı her yıl binlerce kişi evini terk etmek zorunda kalıyor. Birleşmiş Milletler (BM) Uluslararası Göç Örgütü (IOM), 2050'ye kadar iklim değişikliği nedeniyle yaklaşık 216 milyon kişinin ülke içinde göç etmek zorunda kalabileceğini bildirdi. Durum düşünüldüğünden vahim yani. Türkiye de bu noktada aslında çok kritik konumda. Hem iklim değişikliğine karşı atılan adımlar noktasında hem de yıllardır göç krizlerinde gösteriği etki ile öne çıkıyor.

Akdeniz İklim ve Çevre Değişikliği Uzmanları Ağı (MedECC) da bu konuyla ilgili bir rapor yayımladı. Akdeniz Birliği'nin (UfM) desteklediği MedECC'in sözcüsü Eda Acara ile rapolarına dair konuştuk. Sabancı Üniversitesi İstanbul Politikalar Kıdemli Araştırmacısı / Futurecraft Studio Kurucusu olan Eda Acara'nın verdiği bilgilere geçmeden önce Akdeniz Birliği Göçün İklim Değişikliğine Etkisi isimli raporun detaylarına bir göz atalım:

AKDENİZ ROTASI ÇOK KRİTİK KONUMDA

• Rapor, iklim değişikliği, siyasi istikrarsızlık ve göç arasındaki karmaşık ilişkiye dikkat çekiyor.
• Çalışma binden fazla bilimsel yayına dayanan ve 20 ülkeden yaklaşık 50 uzmanın katkısıyla hazırlandı.
• Araştırmalara göre Akdeniz, gelecekte çevresel nedenlerle yaşanacak göç hareketlerinin en önemli merkezlerinden biri olmaya aday.
• Dünya genelindeki göçmenlerin yaklaşık yüzde 25'i geniş Akdeniz bölgesinde yaşıyor.
• Son 40 yılda 2,5 milyondan fazla kişi Akdeniz üzerinden Avrupa'ya geçerken, 2014-2024 döneminde denizde 30 binden fazla kişi hayatını kaybetti veya kayboldu.
• Rapora göre çevresel değişim tek başına göçün temel nedeni olarak değerlendirilemiyor.
• İklim değişikliği, mevcut ekonomik, siyasi ve toplumsal kırılganlıkları artıran bir tehdit çarpanı işlevi görüyor.
• Silahlı çatışmalar, yoksulluk, işsizlik ve kaynak kıtlığıyla birleşen çevresel baskılar, göç kararlarını hızlandırabiliyor. Öte yandan göç etmek isteyen ancak ekonomik imkânsızlıklar nedeniyle bulunduğu yerde kalmak zorunda olan 'sıkışıp kalmış nüfuslar' da giderek daha fazla önem kazanıyor.

DENİZ SEVİYESİ YÜKSELECEK GÖÇ ARTACAK

• Çevresel nedenli göçlerin büyük bölümü ülke sınırları içinde, kırsal bölgelerden yakın kentlere gerçekleşiyor.
• Göç sürecinde kadınlar ve yaşlılar çoğu zaman geride kalırken, erkeklerin daha fazla göç etmesi 'göçün erkekleşmesi' olarak tanımlanıyor.
• Akdeniz havzasında sıcaklıklar sanayi öncesi döneme göre en az 1,5 derece arttı. Bu artışın 2100 yılına kadar 6 dereceye ulaşabileceği öngörülüyor.
• Deniz seviyesinin yükselmesi ve çölleşme özellikle Güney ve Doğu Akdeniz'i tehdit ediyor. Yüzyılın sonuna kadar deniz seviyesindeki yükselme nedeniyle 20 milyona kadar insanın yerinden olabileceği tahmin ediliyor.

TÜRKİYE'DE DE YER DEĞİŞTİRMELER BAŞLADI

MedECC Sözcülerinden Eda Acara ile yaptığımız röportajdan öne çıkan detaylar ise şöyle:

Acara, Türkiye'nin göçmen krizine dair tutumu hakkında şunları kaydetti: "Türkiye'nin göçmenlere ev sahipliği yapma konusunda önemli bir geçmişi var. 2024 yılı sonunda yaklaşık 2,9 milyon Suriyeli geçici koruma altındaydı. Raporumuz, sel, fırtına, orman yangınları ve kuraklık gibi iklim kaynaklı olayların Türkiye'de şimdiden insanların yer değiştirmesine neden olduğunu ortaya koyuyor. Bu göçler çoğunlukla ülke içinde ve geçici olarak gerçekleşiyor. Yalnızca 2021 yılında, Türkiye'nin güney ve güneybatı illerinde çıkan orman yangınları 81 bin kişinin yerinden edilmesine ve en az 2 bin 500 evin yanmasına neden oldu.

Bu alanda umut verici bir adım atılmış durumda. Türkiye'nin 2024-2030 İklim Değişikliğine Uyum Stratejisi ve Eylem Planı, iklim kaynaklı yerinden edilmelerin ulusal göç politikalarında dikkate alınmasını ve iklim değişikliğinin nüfus hareketleri üzerindeki etkilerinin sistematik biçimde değerlendirilmesini öngörüyor. Bu taahhüdün güvenilir verilerle hayata geçirilmesi, Türkiye'yi pek çok ülkenin önüne geçirebilir.

BİLİNCİ ARTIRMAK İÇİN NELER YAPILMALI?

MedECC Sözcülerinden Eda Acara iklim göçüne dair kamuoyunda yapılması gerekenler hakkında şunları söyledi: "Farkındalık, öncelikle meselenin doğru anlatılmasıyla başlamalı. Kamuoyundaki yaygın algı çoğu zaman gerçeği yansıtmıyor. Filmler ve haber başlıkları genellikle iklim değişikliği nedeniyle sınırları aşan büyük insan kitlelerini gösteriyor. Oysa UFM'nin desteğiyle hazırladığımız rapor çok farklı bir tablo ortaya koyuyor. Çevresel nedenlerle gerçekleşen göçlerin büyük bölümü ülke içinde ve kısa mesafelerde yaşanıyor. İnsanlar genellikle kırsal bölgelerden kasaba ve şehirlere göç ediyor. İklim değişikliği de bu göçlerin tek başına nedeni olmuyor; yoksulluk, çatışmalar, zayıf yönetişim ve eşitsizlik gibi faktörlerle birlikte etkisini gösteriyor.

Bu konuda üç önemli adım atılabilir:

Birincisi, daha az görünür hikâyeleri anlatmak.
İkincisi, bilimi toplumla daha fazla buluşturmak.
Üçüncüsü, konuya bakış açısını değiştirmek.

EN RİSK ALTINDAKİ BÖLGELER NERESİ?

"Önümüzdeki yıllarda dünyanın hangi bölgelerinin en fazla iklim kaynaklı göç vermesi bekleniyor?" sorusuna ise Acara şu cevabı verdi: Bu soruya temkinli yaklaşmak gerekiyor. Çünkü değerlendirmemiz, gelecekteki göç hareketlerini tahmin etmenin son derece zor olduğunu ortaya koyuyor. İnsanlar aynı anda pek çok farklı nedenle göç ediyor ve bu konudaki veriler de yetersiz.

Bölgelere göre tahminler şöyle:

- Sahra Altı Afrika: 86 milyon
- Doğu Asya ve Pasifik: 49 milyon
- Güney Asya: 40 milyon
- Kuzey Afrika: 19 milyon
- Latin Amerika: 17 milyon
- Doğu Avrupa ve Orta Asya: 5 milyon

Ancak bu rakamlar kesin değil. Kendi raporumuzda da çevresel değişimlerin göç üzerindeki etkisinin, sera gazı emisyonlarının ne ölçüde azaltılacağına ve risk altındaki ülkelerin iklim değişikliğine ne kadar iyi uyum sağlayabileceğine bağlı olduğu belirtiliyor.

"Akdeniz bölgesinde iklim kaynaklı göçün giderek büyüyen sorununa karşı hangi önlemler alınabilir?" sorusuna cevap da şu şekilde oldu:

"Raporumuzun temel mesajı, sorunun belirtileriyle değil, kök nedenleriyle mücadele edilmesi gerektiği. Mevcut bilimsel bulgular, iklim değişikliğinden çatışmaya, oradan da göçe uzanan basit ve doğrusal bir ilişkiyi desteklemiyor. Çevresel baskıyı yerinden edilmeye dönüştüren asıl unsur kırılganlık: yoksulluk, eşitsizlik, görevi tam olarak yerine getiremeyen kurumlar ve çatışmalar.

Buradan hareketle beş temel önlem öne çıkıyor:

1. İnsanların yaşadıkları bölgelerde iklim uyumuna yatırım yapılmalı.
2. Yerel düzeyde çözümler geliştirilmeli.
3. Göç gerçekleştiğinde güvenli koşullar sağlanmalı.
4. Hukuki koruma açığı kapatılmalı.
5. Akdeniz havzasında bölgesel işbirliği güçlendirilmeli.

Antalya'da düzenlenen COP31, Akdeniz'in bu önceliklerini uluslararası gündeme taşımak için önemli bir fırsat oldu…."

Haber Girişi Sevde Demir - Editör #ANTALYA #AVRUPA #AKDENİZ

Sabah.com.tr Uygulamamızı İndirin

Uygulamalara Özel Ayrıcalıkları Keşfedin!

YORUMLAR

Maksimum karakter sayısına ulaştınız.

Kalan karakter: