Çek Cumhuriyeti, NATO'nun savunma harcaması hedefinin gerisinde kaldı

Çek Cumhuriyeti Parlamentosu çarşamba günü, ABD ve ülkenin Cumhurbaşkanı'ndan (Petr Pavel) gelen baskılara rağmen, NATO'nun savunma harcaması hedefinin gerisinde kalan 2026 bütçesini onayladı.

Başbakan Andrej Babis’in yeni hükümetine sadık milletvekillerinin çoğunlukta olduğu 200 sandalyeli alt kanatta yapılan oylamada, bütçe 87'ye karşı 104 oyla kabul edildi.

Kabul edilen bütçeyle Savunma Bakanlığı'na yaklaşık 7,4 milyar dolar ayrıldı. Bu miktar gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYİH) yüzde 1,7'sinin biraz üzerinde bir orana tekabül ediyor.

NATO'nun üye ülkeler için belirlediği savunma harcaması hedefi GSYİH'nin yüzde 2'si düzeyinde bulunuyor.

Çek Cumhuriyeti'nin harcamaları, ancak diğer bakanlıklardaki savunmayla ilgili projelerin finansmanı dahil edilirse yüzde 2'nin biraz üzerine çıkabiliyor.

Ancak bu hesaplama yönteminin ittifak tarafından kabul edilebilir bulunup bulunmayacağı henüz netlik kazanmadı.

Başbakan Babis, hükümetinin "vatandaşların sağlığı" gibi başka öncelikleri olduğunu savunarak, önceki hükümetten devralınan kamu maliyesinin kötü durumu nedeniyle bu bütçenin "mümkün olan en yüksek seviye" olduğunu belirtti.

NATO üyeleri 2014 yılında savunma harcamalarını GSYİH'nin en az yüzde 2'sine çıkarma taahhüdünde bulunmuştu. İttifak, Çek Cumhuriyeti de dahil olmak üzere tüm üyelerin bu hedefi geçen yıl tutturmasını bekliyordu.

2025 Lahey Zirvesi'nde, Trump yönetiminin baskısıyla ittifak hedefleri daha da yükseltme kararı almıştı.

Bu kapsamda, 2035 yılına kadar temel savunma gereksinimlerine GSYİH'nin yüzde 3,5'i, savunma ve güvenlikle ilgili diğer harcamalara ise yüzde 1,5'i oranında yatırım yapılması kararlaştırılmıştı.

Emekli bir general olan Cumhurbaşkanı Petr Pavel, Rusya'nın Ukrayna'yı işgaline dikkat çekerek milletvekillerine bütçeyi artırma çağrısında bulunmuştu.

Pavel, "Bugün, savunma ve güvenlik harcamalarının yerinde sayması için haklı tek bir neden bile yok," ifadelerini kullanmıştı.

Bütçenin yürürlüğe girmesi için Cumhurbaşkanı'nın imzası gerekiyor. Pavel ise bütçenin kendi yetki alanında değil, hükümetin sorumluluğunda olduğunu belirterek, eleştirilerine rağmen metni imzalayacağını söyledi.

Andrej Babis, lideri olduğu ANO hareketinin ekim ayındaki seçimlerde büyük bir zafer kazanmasının ardından yeniden iktidara geldi. Babis Ukrayna'ya desteği kesmeyi ve bazı temel Avrupa Birliği politikalarını reddetmeyi vadeden Motorists partisiyle koalisyon kurmuştu.

ABD Büyükelçisi Nicholas Merrick de Çek Cumhuriyeti'ne NATO yükümlülüklerini hatırlatan isimler arasındaydı.

Geçen hafta Prag'da düzenlenen bir güvenlik konferansında konuşan Merrick, "Çek Cumhuriyeti taahhütlerini yerine getiremezse bu tüm ittifakı etkiler. Müttefiklerin sözlerini tutmasının ne kadar hayati olduğunu Çek halkına hatırlatmama gerek yok," dedi.

Büyükelçi, önerilen savunma bütçesiyle Çek Cumhuriyeti'ne "ittifak içinde en az harcama yapan ülkelerden biri olma riski taşıdığını" ve benzer NATO ortaklarına kıyasla "olumsuz bir ivme" sergilediğini sözlerine ekledi.