Carney'den Pekin'e ziyaret: Kanada ve Çin arasında ilişkileri derinleştirme adımı

Kanada Başbakanı Mark Carney, cuma günü Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile yaptığı görüşmede, "stratejik bir Kanada-Çin ortaklığı" olarak tanımladığı süreci memnuniyetle karşıladı. Taraflar, Pekin ile Ottawa arasındaki yaklaşık on yıllık sorunlu dönemin ardından ikili ilişkileri derinleştirmeyi hedefliyor.

Çinli liderle ikili görüşmenin başında konuşan Carney, Ottawa ile Pekin'in yeni stratejik ortaklığını hızla ileri taşıyor olmasından "son derece memnun" olduğunu söyledi.

Carney'ye göre bu ilişki "yalnızca halklarımızın yararına ikili bağlarımızı derinleştirmekle kalmayacak, aynı zamanda bizim kanaatimize göre son yıllarda büyük baskı altında kalan çok taraflı sistemin iyileştirilmesine de yardımcı olacak."

Xi ise, son aylarda ilişkileri "yeniden başlatıp yeniden canlandırdıktan" bu yana iki tarafın kaydettiği ilerlemenin kendisini "memnun ettiğini" söyledi.

Xi, ekim ayında Güney Kore'deki APEC Zirvesi'nde yapılan son liderler buluşmasını Kanada-Çin ilişkilerinde bir "dönüm noktası" olarak niteledi.

"Sağlıklı, istikrarlı bir Kanada-Çin ilişkisi iki ülkemizin çıkarınadır ve dünyanın barışı ile istikrarına hizmet eder," diye ekledi.

Çarşamba günü başlayan Carney'nin dört günlük Çin ziyareti, bir Kanadalı liderin sekiz yıl sonra Çin'e yaptığı ilk ziyaret. Carney'in ziyareti, 2018'de üst düzey bir Çinli teknoloji yöneticisinin Kanada'da tutuklanmasından Çin yapımı elektrikli araçlara uygulanan yüzde 100 Kanada tarifelerine kadar uzanan konular nedeniyle yıllarca süren gerginliğin ardından geldi.

Kanada Başbakanı Mark Carney (solda), Çin'in Pekin kentindeki Büyük Halk Salonu'nda Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile bir araya geldi, 16 Ocak 2025. Sean Kilpatrick/AP

Carney ilişkileri onarmaya çalışıyor

10 ay önce başbakan olan Carney, Washington'daki Trump yönetimiyle ilişkilerde artan gerilimin ortasında, ABD dışındaki ülkelerle bağları geliştirmeye çalışırken Çin'le ilişkileri de onarmaya girişti.

Perşembe günü, Kanadalı başbakan ülkesinin Çin'le ilişkilerde yeni bir döneme girdiğini söyledi.

Carney, Çarşamba gecesi Pekin'e varmasının ardından X'te, "Geçmişimizin en iyisi üzerine inşa edilen ve bugünün zorluklarına yanıt veren yeni bir ortaklık kurmaya hazırız," diye yazdı.

Kanada açısından durum, ABD Başkanı Donald Trump tarafından uygulanan daha yüksek ithalat tarifeleri nedeniyle daha da acil hale geliyor. Kanada ihracatının yüzde 75'inden fazlası ABD'ye gidiyor. Carney, önümüzdeki on yılda Kanada'nın diğer ülkelere ihracatını ikiye katlayarak bu bağımlılığı azaltmayı hedefledi.

Kanada Dışişleri Bakanı Anita Anand, ziyaret için Carney ile birlikte Pekin'e vardığında, "Önümüzdeki 10 yılda ABD dışı ticareti iki katına çıkaracağız. Bu, küresel ekonomik ortamın köklü biçimde değiştiğinin ve Kanada'nın ticaret ortaklarını çeşitlendirmesi gerektiğinin farkında olduğumuz anlamına geliyor," dedi.

Ziyaretin başında Kanada hükümeti, enerji, evcil hayvan maması ihracatı, kültür ve turizmi de kapsayan toplam sekiz mutabakat zaptı imzaladıklarını duyurdu.

Carney, yeni iş birliğinin ayrıntıları henüz netleşmemiş olsa da, tarım, tarımsal gıda, enerji ve finans dahil bir dizi alanda kısa sürede ve uzun vadede ilerleme kaydedebileceklerine inandığını söyledi.

Çin devlet medyası aylardır Kanada hükümetine ABD'den bağımsız bir dış politika yolu belirlemesi, yani "stratejik özerklik" benimsemesi çağrısında bulunuyor.

Kanada, coğrafi ve ekonomik açıdan uzun süredir ABD'nin en yakın müttefiklerinden biri. Ancak Pekin, ABD Başkanı Donald Trump'ın diğer ülkelere yönelik ekonomik saldırganlığının ve şimdi de askeri eylemlerinin bu köklü ilişkiyi aşındırmasını umuyor.

Trump, ikinci dönemine başlarken Kanada'yı ABD'nin 51. eyaleti yapma yönündeki sert söylemleriyle Kanada ile ilişkilerde kafa karışıklığı ve gerginlik yarattı; Kanada bunu reddetti ve buna karşı koyacağını taahhüt etti.