BM'den Fransa'ya: Yeni Kaledonya'da siyasi ve anayasal reformlar yerli halkın rızasına dayanarak yapılmalı
Birleşmiş Milletler (BM) Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılması Komitesi, Fransa'ya Hint Pasifik'teki kolonisi Yeni Kaledonya'da siyasi ve anayasal reformları yerli halkın rızasına dayanarak yapması uyarısı yaptı.
BM Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılması Komitesinin Erken Uyarı ve Acil Eylem Prosedürü kapsamında yapılan açıklamada, Fransız hükümetinin Yeni Kaledonya'da siyasi ve anayasal reformlarını yerli halkın rızasına dayanarak yapması gerektiği belirtildi.
Açıklamada, Ada'nın sömürgecilikten arınma ve kendi kaderini tayin sürecinde devreye sokulacak herhangi bir idari, hukuki ve anayasal önlemin yerel kurum ve temsilcilerle "etkin, şeffaf ve iyi niyete dayalı" müzakereler çerçevesinde alınması gerektiği kaydedildi.
Ada'ya ilişkin son siyasi girişimlerin 1998'de imzalanan Noumea Anlaşması ile sağlanan çerçeveyi ve yerel halkın kendi kaderini tayin hakkını baltalayabileceği uyarısında bulunulan açıklamada, bu girişimlerin yerli halk Kanakların siyasi katılım haklarını olumsuz etkileyebileceği ifade edildi.
Açıklamada, Komitenin Fransa'nın Bougival kentinde 2025'te imzalanan Ada'nın statüsüne ilişkin anlaşmanın "kapalı kapılar ardında Fransız yetkililer tarafından yapıldığı" ve anayasal reform sürecinin çok taraflı müzakereleri içermediği yönündeki haberlerden derin endişe duyduğu belirtildi.
Yeni Kaledonya'da bağımsızlık yanlıları 2024'te, Fransız hükümetinin yerli halkla yaptığı anlaşmalara aykırı olan bir anayasal reformu yürürlüğe koymak istemesine karşı harekete geçmişti.
Paris hükümeti, adada 13 Mayıs 2024'te başlayan bağımsızlık protestolarını güç kullanarak bastırmış, Fransız güvenlik güçlerinin düzenlediği operasyonlarda 10'dan fazla kişi hayatını kaybetmişti.
Paris yönetimi, protestoların ardından bağımsızlık yanlıları ile müzakere masasına oturmuş ve Bougival Anlaşması'na giden süreç başlamıştı.
Fransa'nın Bougival kentinde 12 Temmuz 2025'te Yeni Kaledonyalı temsilciler ile Paris hükümeti arasında "Fransa bünyesinde özel statülü bir Yeni Kaledonya devleti kurulmasını" öngören anlaşma imzalanmıştı.
