BM'den El Nino uyarısı: ‘Etkileri sert olacak, daha uzağa yayılacak’
Bilim insanları, El Nino ve insan kaynaklı iklim değişikliği etkilerinin dünya genelindeki hava durumunu yeniden şekillendirebileceğinden endişeli.
Birleşmiş Milletler (BM), doğal El Nino hava olayının yeni aşamasının birkaç hafta içinde başlayabileceği uyarısında bulundu. Bu durum, zaten iklim değişikliğinin yarattığı baskının altındaki gezegende sıcaklıkları artıracak.
Dünya Meteoroloji Örgütü, El Nino'nun bu yılın sonuna kadar şiddetini artırarak dünyanın büyük bir bölümünde daha aşırı hava olaylarına yol açabileceğini bildirdi.
Ulusal hava durumu kuruluşlarından gelen çeşitli tahminler, bunun şimdiye kadar kaydedilen en güçlü El Nino'lardan biri, yani muhtemel bir "süper" El Nino olabileceğini gösteriyor.
El Nino'nun kesin zamanlamasını ve şiddetini tahmin etmek zor olabilir ve bilim insanları ipuçları bulmak için Büyük Okyanus'un orta kesimlerindeki bir bölgede koşulları izliyor.
Bilim insanlarının güçlü bir El Nino beklemelerinin nedenlerinden biri okyanus yüzeyinin derinliklerinde yatıyor.
Uydu, şamandıra ve okyanus şamandıralarından elde edilen veriler, Büyük Okyanus'ta doğuya doğru, yüzlerce metre derinliğe kadar ilerleyen, alışılmadık derecede sıcak bir su dalgasının (bazı yerlerde ortalamanın 6°C üzerinde) olduğunu gösteriyor.
ABD bilim kuruluşu NOAA'nın İklim Tahmin Merkezi'nden fizik bilimci Michelle L'Heureux, bu suların sıcaklığının "gördüğümüz en güçlü El Nino olaylarından bazılarıyla yarışabileceğini" söylüyor.
Bu derin deniz ısısı genellikle yüzeydeki daha sıcak suların habercisi ve bu da yukarıdaki havayı ısıtarak dünya çapındaki hava modellerini bozmaya katkıda bulunuyor.
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, “El Nino koşulları, küresel ısınmanın ateşine benzin dökecek” dedi. “Etkileri daha da sert olacak, daha da uzağa yayılacak ve yıkıcı bir hızla sınırları aşacak.”
Hiçbir El Nino olayı birbirinin aynısı değil ve farklı yerler yılın farklı zamanlarında etkilenebiliyor.
Ancak güçlü bir El Nino, tipik olarak Güney Amerika, Güneydoğu Asya ve Avustralya'nın bazı bölgelerinde sıcak ve kuru havayı besleyerek kuraklık ve orman yangınları olasılığını artırır.
Ayrıca Hint musonunu zayıflatabilir ve Büyük Afrika Boynuzu'nun kuzey bölgelerine daha kurak koşullar getirebilir; daha yoğun yağışlar ise ABD'nin güneyinde sel riskini artırabilir.
El Nino, İngiltere kışlarının ılıman başlaması ve soğuk bitmesi olasılığını bile artırabilir fakat kuzeybatı Avrupa'daki hava durumuyla bağlantıları o kadar güçlü değil.
Geçmişteki olaylar, gıda fiyatlarında ani artışlara ve küresel düzeyde yüz milyarlarca, hatta trilyonlarca dolarlık gelir kaybına yol açtı. Mahsul kıtlığı ve ticaretteki aksamalar tedarik zincirleri ve ekonomiler üzerinde dalgalanmalara neden oldu.
El Nino gücünün zirvesine genellikle Noel döneminde ulaştığı için, aylar öncesinden rekor kıracağını kesin bir dille söylemek imkânsız.
Örneğin, El Nino rüzgar modellerine karşı çok hassas ve bu modelleri önceden tahmin etmek zor. L'Heureux'e göre bu, El Nino için "en büyük belirsizlik faktörü".
Ancak El Nino "süper" seviyesine ulaşmasa bile, sonuçları yine de aşırı olabilir.
Çünkü insan kaynaklı iklim değişikliği nedeniyle zaten çok sıcak olan bir gezegende El Nino'yu daha önce hiç deneyimlemedik.
ABD'deki Berkeley Earth grubundan iklim bilimci Zeke Hausfather, "2027 yılının, şu anki tahminlere göre, dünyanın kayıtlara geçen en sıcak yılı olması çok muhtemel" diyor.
1998'de "inanılmaz derecede güçlü bir El Nino olayı ve o zamanlar için inanılmaz derecede sıcak bir yıl yaşanmıştı" diye ekliyor. "Bu bugün olsaydı, son 20 yıla kıyasla inanılmaz derecede soğuk bir yıl olurdu."
"Bu, insanların iklim üzerindeki etkisinin ne kadar büyük olduğunu gösteriyor."
Veri
Deniz sıcaklığı haritaları
Veri kaynağı: ERA5 C3S/ECMWF. Deniz yüzeyi sıcaklıkları 1991-2020 ortalamasıyla karşılaştırılmıştır.
El Nino sıcaklık grafiği
Veri kaynağı: NOAA Göreceli Okyanus Niño Endeksi'nden Mart 2026'ya kadar olan tarihsel veriler. Göreceli Okyanus Nino Endeksi, küresel ısınmanın etkisini ortadan kaldırarak yalnızca El Nino ve La Nina'nın gücündeki değişimleri göstermeyi amaçlıyor. Kasım 2026 için geleceğe yönelik tahmin aralığı Dr. Zeke Hausfather'a ait. Tahmin, CanSIPS, NASA, NCAR ve CFS'den altı iklim modeline dayanarak El Nino'nun tahmini gücünü gösteriyor. Tahmin aralığı, model tahminlerinin orta %50'sini temsil ediyor.
Küresel sıcaklık grafiği
Veri kaynağı: ERA5 C3S/ECMWF, NOAA Göreceli Okyanus Nino Endeksi, Mart 2026'ya kadar olan veriler. Sanayi öncesi ortalama, 1850-1900 dönemini ifade eder. Regresyon trend çizgisi yalnızca gösterge niteliğinde
