BM Genel Sekreteri Guterres: 'Uluslararası iş birliğinin temelleri sarsılıyor'

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, perşembe günü yaptığı konuşmada, uluslararası hukukun alenen ihlal edildiği bir ortamda "uluslararası iş birliğini ölüme terk etmek" isteyen dünya liderlerine sert çıktı fakat doğrudan bir ülke adı vermekten kaçındı.

Ayrıca, krize ilişkin acil Güvenlik Konseyi toplantısının perşembe günü ilerleyen saatlerde yapılması öncesinde, "İran'daki şiddetli baskıdan derin endişe duyduğunu" yineledi.

2026 yılı sonunda görevi bırakacak olan Guterres, gelecek yıla dair önceliklerini ortaya koyduğu son yıllık konuşmasını yaparken dünyanın "kendi kendini baltalayan jeopolitik bölünmeler ve uluslararası hukukun pervasızca ihlalleri" ile parçalandığını söyledi.

Diğer taraftan, "kalkınma ve insani yardımlarda toptan kesintileri" sertçe eleştirdi. Bu, Trump yönetiminin "Önce Amerika" politikası kapsamında ABD'nin BM kuruluşlarının bütçelerinde yaptığı derin kesintilere açık bir göndermeydi.

Genel Kurul'da konuşan Guterres, "Bu güçler ve daha fazlası, küresel iş birliğinin temellerini sarsıyor ve bizzat çok taraflılığın dayanıklılığını test ediyor," dedi.

“Uluslararası iş birliğine her zamankinden daha fazla ihtiyaç duyduğumuz bir dönemde, buna başvurma ve güçlendirme konusunda isteksiz davranıyoruz. Hatta bazıları, uluslararası iş birliğini bilinçli şekilde sona erdirmeye çalışıyor,” dedi.

Guterres, BM'nin Gazze, Ukrayna, Sudan ve çok daha ötesinde barış davasına tamamen bağlı olduğunu ve yardıma çok muhtaç olanlara hayat kurtaran yardımı ulaştırmakta yorulmak bilmediğini söyledi.

Bu üç ölümcül uzayan çatışma, Guterres'in BM'nin başındaki dönemini tanımlar hale geldi. Uzmanlar, örgütün çatışmaları önlemede etkisiz kaldığını savunuyor.

Öte yandan Trump, BM’nin önemini sorguladı ve önceliklerini sert biçimde eleştirdi. Örgütün en üst karar organı olan Güvenlik Konseyi ise ABD ile Rusya ve Çin arasındaki gerilimler nedeniyle işlevsiz durumda. Bu üç ülkenin de daimi veto yetkisi bulunuyor.

Gazze kentinde İsrail'in hava ve kara operasyonlarıyla yıkılan binaların arasında yürüyen Filistinliler, 15 Ocak 2026 AP Photo

Guterres, “Biz bugün burada bir araya gelirken, çatışmalar milyonlarca insanı yoksulluk, bitmeyen şiddet, açlık ve yerinden edilme sarmalına sürüklemiş durumda,” dedi.

Gazze konusunda BM Genel Sekreteri, insani yardımın "kesintisiz şekilde akması" çağrısında bulundu. Ukrayna konusunda ise, "Çatışmaları durdurmak için hiçbir çabadan kaçınmamalıyız," dedi.

Sudan'da kalıcı bir ateşkes sağlamak için "görüşmelerin yeniden başlaması" çağrısı da yaptı.

Guterres, kapsamlı konuşmasında yapay zekanın kötüye kullanılmasına karşı harekete geçilmesi ve eşitsizlikle mücadele için çaba gösterilmesi çağrısında da bulundu.