BBC'den bomba iddia! Evlerin kapılarına asmışlar...

Çin'in Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nde son yıllarda dini  inanç ve özgürlüklerin yasaklandığı yönünde haberler artarken, İngiliz yayın  kuruluşu BBC bölgede yaptığı çekimlerde gençlerin sakal uzatması ve belirli  ibadetlerin yasak olduğu yönündeki uyarıların yer aldığı Uygur mahallelerini  görüntüledi. 

Bölgedeki izlenimlerini aktaran BBC muhabiri, Kaşgar'daki en büyük  cami İdkah'ın imamıyla görüştü. Cami imamı Mehmet Cuma, sakal bırakmanın yasak olmadığını ve herhangi bir dini baskının bulunmadığını savundu. Ancak muhabir  kendilerini bölgeye götüren resmi görevlilerden ayrıldıktan sonra ara sokaklarda  gezerken, kapı önlerine ve duvarlara asılmış resmi duyuruların görüntülerini  izleyicilerle paylaştı. Uyarılarda söylenenin aksine gençlerin sakal uzatmasının  ve belirli dini ibadetlerin yasak olduğuna yönelik Çince ve Uygurca ifadeler  dikkati çekti.

Haberde 2015 yılına ait arşiv görüntülerine ve muhabirin önceden  bölgeye yaptığı seyahatlere dair izlenimlerine de yer verildi. Arşiv  görüntülerinde önceden genç yaşlı yüzlerce insanın Kaşgar İdkah camisine girdiği  dikkati çekerken, güncel videolarda az sayıda yaşlının camiye gittiği gözlendi.

Cami imamı Mehmet Cuma, cemaatin neden bu kadar azaldığının sorulması  üzerine "Buraya önceden çok kişi geliyordu ama o zamanlar iş yoktu. Şimdi ise  insanlar iş yerlerinde ve işleriyle meşgul. Yani onların gün içinde buraya gelip  ibadet edecek zamanları yok." diyerek, cemaatin azalma gerekçesinin istihdam  artışı olduğunu savundu.

Ayrıca bölgede bazı camilerin yıkıldığı yönündeki iddiaları incelemek  için giden BBC ekibinin güzergahındaki yollar ise "tadilat nedeniyle" trafiğe  kapatıldı.

Bölgenin eski ve yeni uydu görüntülerinin de kıyaslandığı haberde,  birçok mahalle ve caminin artık yerinde olmadığı dikkati çekti.

Çin’in Uygur bölgesindeki bazı camileri yıktığı iddiası

Çin, uluslararası kamuoyunda "toplama kampları" şeklinde adlandırılan  yerlerin "mesleki eğitim merkezi" olduğunu ve buralarda tuttuğu kişileri "aşırıcı  fikirlerden arındırarak topluma kazandırmayı" hedeflediğini iddia  ediyor.BM ve diğer uluslararası örgütler, kampların incelemeye açılması  çağrılarını yinelerken, Çin şu ana kadar kendi belirlediği birkaç kampın az  sayıda yabancı diplomat ve basın mensubu tarafından kısmen görülmesine izin  verdi. BM yetkililerinin doğrudan bilgi almak amacıyla bölgede serbestçe inceleme  yapma talebini ise Çin makamları geri çeviriyor.

Guardian gazetesi ve açık kaynak araştırma sitesi "Bellingcat"in geçen  ay yayınladığı haberde, Çin'de Uygur Türklerine ait camilerin yıkıldığı  iddiasıyla ilgili yeni verilere ulaşıldığı, uydu görüntüleri, bölge sakinleri ve  haritalama araçlarıyla 100 cami veya türbe belirlenerek son durumlarının kontrol  edildiği kaydedeilmişti.Kubbe ve minare gibi belirleyici özelliğe sahip  91 yapıdan 31 cami ve 2 büyük türbenin, 2016-2018 yıllarında ciddi şekilde zarar  gördüğü ifade edilen haberde, bunlardan 15 cami ve 2 türbenin çok büyük oranda  veya tamamen yıkıldığı, diğer yapıların da kapıları, kubbeleri ve minarelerinin  ciddi hasar gördüğü veya yıkıldığına dikkat çekilmişti. Çin Dışişleri  Bakanlığı Sözcüsü Gıng Şuang, bu iddiaların ardından yaptığı açıklamada, "İlgili  medyanın söylenti ve dedikodularla bilgi toplama konusunda daha az hevesli  olmasını umuyoruz" ifadelerini kullanmıştı.

Sözcü Gıng, Uygur bölgesinde onlarca dini mekanın yıkıldığı  iddialarına ilişkin, "Neden bahsettiğinizi anlamıyorum. Çin, din ve inanç  özgürlüğü politikalarını kanunlara göre yönetiyor." savunmasında bulunmuştu.