Batı Şeria’da gerilimi artıracak adım: İsrail, yerleşim yetkilerini genişletiyor

İsrail güvenlik kabinesi, işgal altında tuttuğu Batı Şeria üzerindeki kontrolü artırmayı ve Filistin Yönetimi’nin sınırlı yetkilerini daha da zayıflatmayı hedefleyen bir dizi kararı onayladı.

Aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich’in ofisinden yapılan açıklamada, yeni düzenlemelerin Yahudi yerleşimcilerin Filistinlileri topraklarından vazgeçmeye zorlamasını kolaylaştıracağı belirtildi. Açıklamada ayrıca “Filistin devleti fikrini gömmeye devam edeceğiz,” ifadesi kullanıldı.

İsrail’de yerleşim faaliyetleri izleyen Peace Now adlı kuruluşun araştırmacısı Yonatan Mizrachi, kararın 'çok önemli' olduğunu belirtti. Mizrachi, uygulamaya geçebilmesi için kararın Batı Şeria’daki en üst düzey İsrail askeri yetkilisinin onayını alması gerektiğini söyledi.

Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas ise kararı 'tehlikeli' ve 'yerleşimlerin genişletilmesini ve topraklara el konulmasını yasallaştırmaya yönelik açık bir girişim' olarak nitelendirdi. Abbas, ABD ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ni derhal müdahaleye çağırdı.

Ürdün Dışişleri Bakanlığı kararı, 'yasadışı İsrail egemenliğini dayatma ve yerleşimleri kalıcı hale getirme girişimi' olarak kınadı. Hamas ise Batı Şeria’daki Filistinlilere 'işgale ve yerleşimcilere karşı direnişi artırma' çağrısı yaptı.

Kararın, İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu’nun İran ve diğer konuları görüşmek üzere ABD Başkanı Donald Trump ile Washington’da yapması beklenen görüşmeden birkaç gün önce açıklanması dikkat çekti.

Toprak satışından inşaat yetkilerine kadar geniş kapsamlı düzenlemeler

Pazar günü açıklanan tedbirler arasında, Batı Şeria’daki toprakların İsrailli Yahudilere satışına yönelik yasağın kaldırılması da bulunuyor. Ayrıca arazi edinimini kolaylaştırmak amacıyla bölgedeki tapu kayıtlarının gizliliğinin kaldırılması planlanıyor.

Kararlar kapsamında, Hebron kentindeki dini ve hassas bölgelerde inşaat planlama yetkisinin İsrail makamlarına devredilmesi ve Filistin Yönetimi kontrolündeki bölgelerde çevre ve arkeoloji alanlarında İsrail’in denetim yetkisi kullanabilmesi de öngörülüyor.

Ayrıca İsrail devletinin Batı Şeria’da 'proaktif' biçimde toprak satın almasını sağlayacak bir komitenin yeniden kurulması planlanıyor. Bu adımın, yerleşimlerin gelecek nesiller boyunca genişletilmesini güvence altına almayı amaçladığı ifade edildi.

Peace Now, kararın Batı Şeria’da geniş çaplı toprak gasplarının önündeki tüm engelleri kaldırmayı hedeflediğini savundu. Kuruluşa göre İsrail makamları, çevre veya kültürel mirasa zarar verdiği gerekçesiyle Filistin kontrolündeki bölgelerdeki yapıların yıkımına da karar verebilecek.

Batı Şeria’daki dengeler

Batı Şeria, İsrail’in kontrolündeki yerleşim bölgeleri ile Filistin Yönetimi’nin sınırlı özerklik sağladığı ve toplam alanın yaklaşık yüzde 40’ını kapsayan bölgeler arasında bölünmüş durumda.

Filistinlilerin özel mülklerini İsraillilere satması yasak. Buna karşılık yerleşimciler, İsrail devletinin kontrolündeki topraklarda konut satın alabiliyor.

Peace Now’dan Mizrachi, Batı Şeria’daki mevcut sistemin genel olarak Filistinlilere karşı ayrımcı olduğunu belirterek, Filistinlilerin İsrail seçimlerinde oy kullanamadığını ve askeri operasyonlar ile seyahat kısıtlamalarıyla karşı karşıya kaldığını söyledi.

1967’de İsrail tarafından ele geçirilen Batı Şeria ve Doğu Kudüs’te bugün 700 binden fazla İsrailli yerleşimci yaşıyor. Uluslararası toplumun büyük bölümü, bu bölgelerdeki yerleşim faaliyetlerini uluslararası hukuka aykırı ve barış sürecinin önünde engel olarak görüyor.

Yerleşim hareketinin önde gelen isimlerinden olan Smotrich, kabine düzeyinde yerleşim politikalarını belirleme yetkisine sahip ve Batı Şeria’daki yerleşimci nüfusunu iki katına çıkarma sözü vermişti.

İsrail hükümeti Aralık ayında Batı Şeria’da 19 yeni Yahudi yerleşimi kurulmasını onaylamış, Ocak ayında ise Kudüs yakınlarında Batı Şeria’yı fiilen ikiye bölebilecek tartışmalı bir yerleşim projesi için son ihale aşamasını tamamlamıştı.