Avrupa’yı kavuran sıcak hava dalgası, Fransa’nın iklim hazırlıklarını test ediyor

Fransa, kayıtlara geçen en sıcak mayıs gününü yaşadı ve ülke daha da olağanüstü sıcaklara hazırlanıyor.

Ülkenin meteoroloji kurumu Météo France, pazartesi günü özellikle batı bölgelerinde 352 meteoroloji istasyonunda mayıs ayı sıcaklık rekorlarının kırıldığını açıkladı. En yüksek sıcaklık, Biarritz yakınlarındaki Hossegor civarında 37,1 derece olarak ölçüldü.

İklim bilimcilere göre, 1979’dan bu yana tutulan kayıtlara bakıldığında bu "eşi benzeri görülmemiş" olayın yılın bu döneminde gerçekleşme olasılığı binde bir.

Meteorologlar, ülkenin önümüzdeki günlerde de bunaltıcı sıcakların etkisi altında kalacağı uyarısında bulunuyor. Bunun nedeni, Fransa’nın "son derece anomalili ve güçlü" bir sıcak hava kubbesinin altında kalması. Bu atmosferik yapı, sıcak hava dalgalarını hapsediyor ve insan kaynaklı iklim değişikliği nedeniyle daha yaygın hale geliyor.

Nantes’ta salı günü gündüz en yüksek sıcaklığın 35 dereceye ulaşması bekleniyor. Paris, Lyon, Toulouse ve Bordeaux’da sıcaklıkların 34 dereceyi, Lille gibi kuzey kentlerinde ise 30 dereceyi bulacağı tahmin ediliyor.

Pazar günü Paris’teki bir yarışta hayatını kaybeden 53 yaşındaki bir koşucu dahil, halihazırda birden fazla ölümle bağlantılı olabileceği belirtilen sıcak hava dalgası, Fransa’nın yaz aylarına girerken karşı karşıya kalabileceği tabloya ilişkin alarm zillerini çaldırdı.

Fransa giderek ısınıyor mu?

Geçen yıl Fransa peş peşe sıcak hava dalgalarının etkisi altında kaldı. Ülkenin bazı bölgelerinde sıcaklıklar 40 dereceye kadar çıktı. Onlarca departman turuncu alarma geçirilirken, sıcak ve kuru koşulların etkisiyle Aude bölgesinde Fransa’nın son 50 yıldaki en büyük orman yangınlarından biri yaşandı. 2025, Avrupa Birliği’nde orman yangınları açısından kayıtlara geçen en kötü yıl oldu.

AB’nin Copernicus İklim Değişikliği Servisi’ne (C3S) göre Fransa, 2025 yazı boyunca ortalamanın üzerinde sıcaklık koşulları yaşadı. Ülkenin büyük bölümünde ortalamaya kıyasla 15 gün daha fazla "yaz günü" kaydedildi. "Yaz günü", en yüksek hava sıcaklığının en az 25 derece olduğu günleri ifade ediyor.

Fransa’nın güneybatısı da yoğun sıcaklık anomalilerinin en yüksek görüldüğü bölgelerden biri oldu; sıcaklıklar mevsim normallerinin en yüksek değerlerinin yaklaşık 6 derece üzerine çıktı.

Kavurucu yazın ardından London School of Hygiene & Tropical Medicine tarafından yapılan hızlı bir analize göre, iklim değişikliği 854 Avrupa kentinde sıcaklıkları 3,6 dereceye kadar artırarak 24 bin ölümün yaklaşık yüzde 68’inden sorumlu oldu.

Araştırma, iklim değişikliğinin Fransa’da 1.444 sıcaklık kaynaklı ölüme katkıda bulunduğunu, Paris’in ise en yüksek can kayıplarından birini yaşadığını ortaya koydu.

Bu, Fransa’nın yıllardır beklediği bir senaryo. Ülke, daha önce çığır açıcı "50 derecede Paris" kriz tatbikatını gerçekleştirmişti.

Fransa aşırı sıcaklara hazır mı?

Paris Belediyesi, 2023’te iki ayrı bölgede "50 derecede Paris" girişimini düzenleyerek kent sakinlerini yoğun sıcakların yaşanacağı bir geleceğe hazırlamayı amaçladı.

Girişim, konut, sağlık, enerji ve kamusal alan dahil kritik sektörlerdeki kırılganlıkları değerlendirmek için şehir plancılarını, sağlık uzmanlarını, bilim insanlarını ve kamu otoritelerini bir araya getirdi.

Tatbikat kapsamında yaklaşık 70 çocuk, sıcaklığı 18 derecede sabit kalan karanlık bir tünele gönderildi. Yer altına indiklerinde çocuklardan, yakında yeni normal haline gelebilecek aşırı sıcaklıkların etkilerini canlandırmaları istendi.

Bu senaryolar arasında, elektrik kesintisi sırasında bozulmuş gıdadan zehirlenmiş gibi davranmaları ve arızalı bir jeneratörden sızan karbonmonoksitin etkilerini canlandırmaları da vardı. Tatbikat öncesinde çocukların bakım verenlerinden tam izin alındı.

Kızılhaç çalışanları, sıcak hava dalgaları sırasında kamu sağlığı sistemlerinin aşırı yük altına girdiğinin bilinciyle, kimin önce hastaneye gönderileceğini belirlemek için bu canlandırılmış senaryoları kullandı. İtfaiyeciler, belediye yetkilileri ve öğretmenler de böyle bir olayın yol açabileceği kaosu simüle eden tatbikata katıldı.

Tatbikata ilişkin değerlendirme, aşırı sıcakların Fransa’da özellikle kırılgan topluluklar için ciddi bir halk sağlığı tehdidi oluşturduğu uyarısında bulundu. Metro ve demir yolu hatları gibi altyapının da yoğun sıcaklar karşısında risk altında olduğu tespit edildi.

Rapor, Paris’in bitki örtüsünü artırarak, daha fazla gölgeli kamusal alan oluşturarak, ısıyı tutan yüzeyleri azaltarak ve okulları ile kamu tesislerini aşırı sıcak koşullarına uyarlayarak bir "vaha kente" dönüştürülmesi çağrısında bulundu.

Paris, birçok Avrupa kenti gibi sık sık kentsel ısı adası etkisinin mağduru oluyor. Bu etki, beton ve asfalt gibi kent altyapısının ısıyı emerek sıcaklıkları yüksek tutmasıyla ortaya çıkıyor. İç mekan klimalarının kullanımı, birçok yurttaş için hayati bir destek olsa da bu etkiyi daha da artırıyor.

Dünya hava tahmini platformu WFY24’ün kurucusu Ionna Vergini, Euronews Earth’e yaptığı açıklamada, "Önümüzdeki on yılda en iyi performans gösterecek ülkeler en fazla paraya sahip olanlar değil; sıcaklığı bir hava durumu hikayesi değil, halk sağlığı acil durumu olarak ele alanlar olacak," dedi.

Fransa aşırı sıcaklarla mücadele için ne yapıyor?

Paris, daha yeşil bir kent olma hedefiyle son 20 yılda köklü bir dönüşüm geçirdi. Uluslararası Doğayı Koruma Birliği’ne (IUCN) göre, 2020’den bu yana Paris’te 100 binden fazla ağaç dikildi. Bunların 40 bini 2023 kışında dikildi.

2020’den bu yana sokakların yeşillendirilmesi için 6 binden fazla park yeri ve 1,3 hektar asfalt kaldırıldı. 2024 itibarıyla Paris’te bitki saksıları bulunan yaklaşık 100 sokak vardı. Bu da doğanın kent yaşamıyla birlikte gelişmesine olanak tanıyor. Ağaçlar ve bitkiler hava kalitesini artırarak kirli şehirler için ek fayda sağlıyor.

IUCN, "Bu dönüşümler, Paris’in daha fazla bitki örtüsü ve doğaya doğru evrimini kalıcı hale getiren gelecekteki biyoiklimsel Yerel Kent Planı sayesinde sadeleşecek ve norm haline gelecek. Bu plan, kentte 300 hektar ek doğal alan oluşturma hedefi doğrultusunda ilerliyor," açıklamasında bulunuyor.

"50 derecede Paris" tatbikatında yinelenen tavsiyelerin yanı sıra Fransa, aşırı sıcakların temel nedenine de doğrudan odaklanıyor.

Fransa, nisan ayında düzenlenen Santa Marta fosil yakıt zirvesinde, fosil yakıtlardan çıkışa yönelik elektrifikasyon odaklı ulusal yol haritasını yayımladı.

Plan, ülkenin karbon nötrlüğü hedefine ulaşma çabasının parçası olarak kömür kullanımını 2030’a, petrolü 2045’e ve enerji amaçlı gaz kullanımını 2050’ye kadar sona erdirmeyi taahhüt ediyor.

Plan ayrıca mevcut önlemleri bir araya getiriyor. Bunlar arasında 2026’dan itibaren yeni binalarda gaz kazanlarının yasaklanması ve 2030’a kadar yeni otomobillerin üçte ikisinin elektrikli olması hedefi yer alıyor. Fransa, diğer ülkelerdeki dönüşümü destekleme taahhütlerini de yeniden teyit ediyor.