Avrupa'da en fazla ham petrol ithal eden ülkeler hangileri?

Brent petrolün varil fiyatı, Hürmüz Boğazı çevresindeki gemilere yönelik yeni saldırıların ardından çarşamba günü 100 doları aştı ve perşembe sabahı bu seviyesini korudu.

Şubat ortasından bu yana yaklaşık yedi aydır 70 doların üzerinde seyreden Brent petrol, 2025'i kapattığı 60,85 dolarlık seviyeye göre yüzde 65,7 yükseldi.

Ancak mesele artık yalnızca enerji piyasasından ibaret değil.

Ham petrolün pahalanması motorin, benzin ve uçak yakıtı maliyetlerini artırıyor. Bu artışlar ulaştırma ağları ile tedarik zincirlerine yayılarak sonunda tüketici fiyatlarına yansıyor.

Avrupa açısından zamanlama daha kötü olamazdı.

Euro Bölgesi'nde enflasyon ağustos ayında yüzde 3,3 ile Eylül 2023'ten bu yana en yüksek seviyesine ulaşmıştı. Enerji fiyatları ise yıllık bazda yüzde 14,3 artmıştı.

Bu nedenle Avrupa Merkez Bankasının perşembe günü mevduat faizini 25 baz puan artırarak yüzde 2,50'ye çıkarması bekleniyor. ABD'de vadeli piyasalar, Merkez Bankasının 16 Eylül'de faiz artırma olasılığını yaklaşık yüzde 60 olarak fiyatlıyor.

Peki petrol fiyatlarındaki şoktan en fazla hangi Avrupa ülkeleri etkilenebilir?

Avrupa petrolde neredeyse tamamen dışa bağımlı

Avrupa'nın fosil yakıtlar karşısındaki temel kırılganlığı rakamlarda açıkça görülüyor.

Avrupa Birliği, 2024 yılında 471,3 milyon ton ham petrol ithal ederken yalnızca 15,5 milyon tonluk yerli üretim gerçekleştirdi.

Eurostat'a göre birliğin petrolde ithalata bağımlılık oranı yüzde 96,6'ya ulaştı.

Başka bir ifadeyle Avrupa Birliği'nde tüketilen neredeyse her ilave varilin yurt dışından temin edilmesi gerekiyor.

Amerika Birleşik Devletleri, Kazakistan ve Norveç en büyük üç tedarikçi oldu. Bu ülkelerin her biri toplam ithalatın yüzde 12 ila 15'ini karşıladı.

Bu ülkeleri yüzde 9'un üzerindeki payıyla Libya, yüzde 6,8 ile Suudi Arabistan ve yüzde 5,8'er payla Nijerya ile Irak izledi.

Avrupa Birliği Konseyine göre 2025'te birliğin ham petrol ithalatının yalnızca yaklaşık yüzde 7'si Körfez İşbirliği Konseyi ülkelerinden geldi.

Dolayısıyla Avrupa, Körfez üreticilerine birçok Asya ekonomisine kıyasla daha az doğrudan bağımlı. Ancak petrol küresel bir piyasada işlem görüyor.

Hürmüz Boğazı'ndaki bir aksama, yalnızca Orta Doğu petrolünü değil, ABD veya Norveç petrolünün fiyatını da yükseltiyor.

En fazla petrol ithal eden Avrupa ülkeleri hangileri?

Hollanda, hacim bakımından açık ara Avrupa'nın en fazla petrol ithal eden ülkesi.

Mevcut en güncel tam yıl verisi olan 2024 Eurostat rakamlarına göre Hollanda, 138,3 milyon ton petrol ve petrol ürünü ithal etti.

Hollanda'yı 117,8 milyon tonla Almanya, 85,8 milyon tonla İspanya, 82,4 milyon tonla Fransa, 73,3 milyon tonla İtalya ve 56,7 milyon tonla Belçika izledi.

Ancak bu rakamların bağlam içinde değerlendirilmesi gerekiyor.

Rotterdam, dünyanın en büyük enerji merkezlerinden biri. Hollanda limanlarına giren ham petrolün büyük bölümü rafine ediliyor veya başka Avrupa ülkelerine gönderiliyor.

Hollanda, ithal ettiği 138,3 milyon ton petrol ve petrol ürününün 101,1 milyon tonunu yeniden ihraç etti. Belçika da ithalatının yarısından fazlasını başka ülkelere gönderdi.

Sanayi ekonomisinin, ulaştırma ağının ve rafineri sektörünün büyüklüğü nedeniyle asıl büyük ithalatçı Almanya.

İspanya, Fransa ve İtalya da iç tüketimi ve büyük rafinerilerini beslemek için önemli miktarda petrol ithal ediyor.

Eurostat verilerine göre Almanya, 2024'te Avrupa Birliği'nin petrol ve petrol ürünleri nihai tüketiminin yüzde 20,1'ini gerçekleştirdi. Almanya'yı yüzde 15,3 ile Fransa izlerken İtalya ve İspanya'nın payı yüzde 11,1'er oldu.

Bu dört ekonomi, Avrupa Birliği'ndeki toplam tüketimin yaklaşık yüzde 58'ini gerçekleştirdi.

Küçük ekonomiler oransal olarak daha ağır etkilenebilir

İthalat hacimleri, en fazla petrolü hangi ülkelerin satın aldığını gösteriyor. Ancak hangi ekonomilerin daha fazla zarar görebileceğini tek başına ortaya koymuyor.

Kırılganlığı ölçmenin daha kullanışlı bir yolu, net enerji ithalatını ülke ekonomisinin büyüklüğü ve yapısıyla karşılaştırmak.

Eurostat, enerji ürünlerindeki net dış ticaret dengesinin gayrisafi yurt içi hasılaya oranını takip ediyor. Malta, 2025'te ekonomik üretiminin yüzde 5,4'üne karşılık gelen açıkla Avrupa Birliği'nde ilk sırada yer aldı.

Malta'yı gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 3,5'ine karşılık gelen açıkla Bulgaristan, yüzde 3,4 ile Hırvatistan, yüzde 2,9 ile Macaristan, yüzde 2,6 ile Belçika, yüzde 2,5 ile Lüksemburg ve yüzde 2,4 ile Kıbrıs izledi.

Büyük ekonomiler ise orta sıralarda yer aldı. İtalya'nın enerji ticaret açığı gayrisafi yurt içi hasılasının yüzde 1,9'una karşılık gelirken İspanya ve Polonya'da bu oran yüzde 1,7 oldu. Almanya ve Fransa'nın açıkları ise yüzde 1,5 olarak kaydedildi.

En düşük açıklar yüzde 0,1 ile Danimarka, yüzde 0,5 ile İsveç ve yüzde 0,6 ile Hollanda'da görüldü.

Danimarka yerli petrol ve doğal gaz üretiminden yararlanırken Hollanda'nın konumu, ülkenin büyük bir rafineri ve yeniden ihracat merkezi olmasından kaynaklanıyor.

Turizme bağımlı ülkeler de ağır darbe alabilir

Tüketimin net ithalatla karşılanan payını gösteren petrolde ithalata bağımlılık oranı, 2024'te İspanya'da yüzde 100,3'e ulaştı.

Bu oran Portekiz'de yüzde 99,9, İrlanda'da ise yüzde 101 olarak kaydedildi.

Üç ülke de petrol ihtiyacının neredeyse tamamını ithal ham petrol veya rafine ürünlerden karşılıyor.

Malta, 2024'te petrol ihtiyacının yüzde 99,6'sını, Kıbrıs ise yüzde 97,3'ünü ithal etti.

Ulaştırma, havacılık ve turizmin ekonomideki önemi, bu ülkelerin kırılganlığını daha da artırıyor.

Avrupa Birliği'nde tüketilen petrolün yaklaşık üçte ikisi ulaştırmada kullanılıyor.

Avrupa Birliği Konseyine göre kara yolu taşımacılığı, 2024'te toplam tüketimin yüzde 47,7'sini oluşturdu.

Havacılığın payı yüzde 9,2, deniz taşımacılığının payı ise yüzde 8,4 oldu.

Bu dağılım, Güney Avrupa ülkeleri açısından büyük önem taşıyor.

Uçak yakıtı fiyatlarındaki artış, İspanya, Portekiz, Yunanistan, Kıbrıs ve Malta'ya sefer düzenleyen hava yolu şirketlerinin maliyetlerini yükseltiyor.

Motorinin pahalanması ise tedarik zincirlerini daha maliyetli hâle getirerek otel, restoran ve perakendecileri etkiliyor.

Turizm şirketleri başlangıçta maliyet artışının bir bölümünü üstlenebilir. Ancak petrol fiyatlarının 100 doların üzerinde kalması hâlinde yükselen maliyetlerin uçak bileti ve konaklama fiyatları üzerinden tüketicilere yansıması daha olası.

Petrol ithalatına en az bağımlı ülke yüzde 58,1 ile Danimarka. Danimarka'yı yüzde 77 ile Romanya ve yüzde 83,5 ile Macaristan izliyor.

İtalya'da bu oran yüzde 89,8, Almanya'da yüzde 96,9 ve Fransa'da yüzde 99,8 seviyesinde.