Avrupa Merkez Bankası: Lagarde'ın ayrılığı dijital euro projesini geciktirmeyecek

Avrupa Merkez Bankası (ECB) yetkilisi, Başkan Christine Lagarde'ın görev süresini planlanandan erken tamamlayacak olmasının dijital euro projesini geciktirmeyeceğini açıkladı. Açıklama, Avrupa'nın en büyük teknoloji konferanslarından Web Summit kapsamında salı günü Lizbon'da yapıldı.

Dijital euro projesinin program yöneticisi danışmanı Alessandro Giovannini, gelecek yıl başlaması planlanan pilot uygulamaya ve AB milletvekillerinin yıl sonuna kadar yasal düzenleme üzerinde uzlaşma taahhüdüne dikkat çekti.

Euronews'ün moderatörlüğünde düzenlenen panelde konuşan Giovannini, dijital euronun yalnızca ECB'nin değil, Avrupa'nın ortak projesi olduğunu vurgulayarak, "Herhangi bir değişikliğin ya da gelişmenin projeyi etkileyeceğinden endişe duymuyorum. Çünkü bu stratejik bir proje," dedi.

Lagarde, geçen ay yaptığı açıklamada görevinden yaklaşık dokuz ay erken ayrılarak 7 Şubat 2027'de başkanlığı bırakacağını duyurmuştu. ECB'nin en üst yönetim organı olan altı üyeli Yönetim Kurulu'ndan Almanya'dan Isabel Schnabel'in de ocak ayında ayrılması bekleniyor. Baş ekonomist Philip Lane'in görev süresi ise mayıs ayında sona eriyor.

Euronews'ün daha önce aktardığı üzere, Lagarde'ın yerine geçmesi beklenen başlıca iki aday İspanya'dan Pablo Hernández de Cos ve Hollanda'dan Klaas Knot.

Brüksel'de son aşamaya gelindi

AB liderleri, mart ayında dijital euroya ilişkin yasal düzenleme üzerindeki müzakerelerin, 2027'de başlaması planlanan pilot uygulama öncesinde bu yıl sonuna kadar tamamlanması çağrısında bulunmuştu.

Giovannini, Avrupa Parlamentosu ve AB hükümetlerini kastederek, "Yasa koyuculardan aldığımız taahhüt bu yönde," dedi.

İki taraf, temmuz ayından bu yana Avrupa Komisyonu'nun da katılımıyla AB yasama sürecinin son aşamasını oluşturan üçlü müzakereleri yürütüyor. Son görüşme geçen perşembe günü gerçekleştirildi. Üye ülkeler adına müzakerelere başkanlık eden İrlanda'nın 18 Kasım'da anlaşmaya varılmasını hedeflediği bildiriliyor.

Dijital euronun iş modeline ilişkin henüz çözüme kavuşturulamayan konular arasında, işletmelerden alınacak işlem ücretlerinin nasıl hesaplanacağı da bulunuyor.

Bu konu önem taşıyor çünkü ECB, dijital euronun ilk kez 2029'da kullanıma sunulmasına hazır olmayı hedeflerken, teknik hazırlıklar Brüksel'deki müzakerelerden bağımsız olarak ilerliyor.

ECB, temmuz ayında Deutsche Bank, UniCredit ve Stripe'ın da aralarında bulunduğu 36 banka ve ödeme şirketini, 2027'nin ikinci yarısında başlaması planlanan 12 aylık pilot uygulama için seçmişti.

Banka, geçen ay ise ödeme şirketi Nexi ve telekomünikasyon grubu Telefónica'nın da aralarında bulunduğu ağ sağlayıcılarını platforma bağlanmaları için belirledi.

Giovannini, ilk pilot işlemlerin "bir yıldan kısa süre içinde" gerçekleştirileceğini söyledi. Sistemi geliştiren şirketlerin tamamının "başka Avrupalı şirketler tarafından kontrol edilen Avrupalı şirketler" olduğunu da sözlerine ekledi.

ECB danışmanı Alessandro Giovannini ve Euronews gazetecisi Quirino Mealha, Web Summit'te "Dijital avro anlatılıyor" panelinde sahnede Web Summit/Felipe Kido

Giovannini'nin açıklamasına göre bankalar, ortak altyapının maliyetini üstlenmeyecek. Sistem, ECB tarafından finanse edilecek ve "ECB tarafından herkese ücretsiz sunulacak".

ECB, dijital euronun ilk kez kullanıma sunulmasına kadar geliştirme maliyetinin yaklaşık 1,3 milyar euroya ulaşacağını, 2029'dan itibaren ise sistemin yıllık işletme giderinin yaklaşık 320 milyon euro olacağını tahmin ediyor. Banknotlarda olduğu gibi bu maliyetleri Euro Bölgesi merkez bankaları karşılayacak.

Avrupa geride mi kalıyor?

Avrupa, 2019'dan bu yana dijital yuan pilot uygulamasını yürüten Çin'in gerisinde bulunuyor. ABD ise geçen yıl kabul edilen GENIUS Yasası ile farklı bir yol izleyerek, ABD doları gibi bir para birimine sabitlenmiş kripto varlıklar olan özel sektör stablecoin'lerinin önünü açtı.

Giovannini, Avrupa'nın geç kaldığını kabul ederek, "Ağaç dikmek için en iyi zaman dündü," dedi. Ancak Avrupa'nın kendi takvimi olduğunu belirten yetkili, yasama sürecinin gerektirdiği zamana da uyum sağlanması gerektiğini söyledi.

Giovannini'ye göre asıl önemli olan, "zaman kaybetmemek".

2029 hedefinin arkasında projenin büyüklüğünün bulunduğunu belirten Giovannini, 4 binden fazla ödeme sağlayıcısı ve milyonlarca işletmeyle koordinasyon kurulması gerektiğine dikkat çekti.

Dijital euronun temel hedeflerinden biri, Avrupa'nın Visa ve Mastercard gibi uluslararası kart ödeme sistemlerine bağımlılığını azaltmak.

ECB Yönetim Kurulu Üyesi Piero Cipollone, geçen hafta yaptığı açıklamada, Euro Bölgesi'ndeki 13 ülkede mağaza içi kartlı ödemelerin tamamen Avrupa dışındaki şirketler üzerinden gerçekleştirildiğini söylemişti.

Çin'in ocak ayından bu yana bankaların dijital yuan cüzdanlarına faiz ödemesine izin vermesinin aksine, dijital euroya faiz uygulanmayacak.

Giovannini, "Banknotlarınızdan faiz geliri elde etmediğiniz gibi dijital eurodan da faiz kazanmayacaksınız," dedi. Ancak bankalar ve finansal teknoloji şirketleri kendi ödül ve teşvik programlarını sunabilecek.

Gizlilik endişeleri

Eleştirmenler, merkez bankası dijital para birimlerinin devletlere vatandaşların harcamalarını izleme, hatta kontrol etme imkânı verebileceği uyarısında bulunuyor. Giovannini ise bu endişelere katılmıyor.

Sahne üzerinde 20 euroluk bir banknot gösteren Giovannini, internet bağlantısı olmadan telefonların birbirine dokundurulmasıyla gerçekleştirilecek çevrim dışı dijital euro ödemelerinin nakit para gibi işleyeceğini söyledi.

Giovannini, "Telefonunuza dokunduruyorum ve size 20 euro verdiğimi kimse bilmiyor," diyerek sistemin işleyişini anlattı.

Bu tür işlemlerde sistem yalnızca dijital ödeme aracının gerçek olup olmadığını kontrol edecek. Böylece ödemenin kimden kime yapıldığına veya hangi bankadan geldiğine ilişkin dijital bir iz bırakılmayacak.

Ancak kara para aklama ve terörün finansmanı risklerini önlemek amacıyla bu tür ödemelere, milletvekillerinin üzerinde müzakere yürüttüğü limitler getirilecek.

Çevrim içi ödemelerde ise bankalar, bugün olduğu gibi kimin kime ödeme yaptığını bilecek. ECB ise yalnızca takma kimliklerle anonimleştirilmiş verileri görebilecek.

Giovannini, günümüzde ödeme sistemlerinin ortasında yer alan uluslararası kart kuruluşlarıyla karşılaştırma yaparak, "Arada bulunan ECB hiçbir şeyi göremeyecek," güvencesini verdi.