AB'de ücret şeffaflığı: İş ilanlarında maaşlar açıkça yazılıyor mu?

Avrupalıların büyük çoğunluğu, iş ilanlarında ücret bilgisine yer verilmediği için başvurdukları işte ne kadar kazanacaklarını bilmiyor. Adaylar, mülakatlara katılmak ve bazı durumlarda uygulamalı beceri testlerine girmek de dahil olmak üzere başvuru sürecine önemli ölçüde zaman ve emek harcıyor.

Buna rağmen ücret miktarını ancak işe alım süreci olumlu sonuçlandığında öğrenebiliyorlar. Aynı işyerinde benzer görevlerde çalışan kişilerin ne kadar kazandığına ilişkin de çoğu zaman çok az bilgiye sahipler.

Avrupa Komisyonuna göre bu durum, ücret ayrımcılığına ve kadınlarla erkekler arasındaki ücret farkının büyümesine yol açabiliyor. Avrupa Birliği (AB), bu sorunları gidermek amacıyla Ücret Şeffaflığı Direktifi'ni kabul etti. Direktifin ulusal mevzuata aktarılması için tanınan süre 7 Haziran'da doldu ancak AB ülkelerinin çoğu bu süreye uymadı.

Avrupa'nın büyük ekonomileri arasında direktifi uygulamaya koyan tek ülke İtalya oldu. Küresel işe alım platformu Indeed'in verilerine göre bunun sonucu oldukça belirgin: İtalya'da ücret bilgisi içeren iş ilanlarının oranı Temmuz 2025'te yüzde 26 iken bu yılın temmuz ayında yüzde 61'e yükseldi.

İtalya böylece Avrupa'nın en büyük beş ekonomisi arasında ücret bilgisi içeren iş ilanlarının oranının en yüksek olduğu ülke oldu.

Indeed Ekonomik Araştırmalar Direktörü Pawel Adrjan, Euronews Business'a yaptığı açıklamada, "İtalya, Avrupa'nın büyük ekonomileri arasında ücret şeffaflığı konusunda öncü ülke olarak öne çıkıyor. Veriler, düzenlemelerin gerçek bir fark yarattığını gösteriyor," dedi.

PwC'nin ağustos başında yayımladığı bir makaleye göre kasım itibarıyla AB Ücret Şeffaflığı Direktifi'ni ulusal mevzuatına aktaran yalnızca beş üye ülke bulunuyordu. Bu ülkeler İtalya, Slovakya, Malta, Litvanya ve Yunanistan'dı.

İspanya sınırlı ilerleme kaydederken Almanya uygulamayı 2027'nin başına erteledi. Fransa'nın tutumu ise hâlâ "belirtilmedi".

Birleşik Krallık artık AB üyesi olmasa da Indeed'in verilerinin başladığı 2020'nin başından bu yana ücret bilgisi içeren iş ilanlarının oranının en yüksek olduğu ülkeydi. Ocak 2020'de bu oran Birleşik Krallık'ta yüzde 40'tı. Avrupa'nın en büyük beş ekonomisi ile Hollanda'nın dahil edildiği sıralamada Fransa, yüzde 20 ile ikinci sırada yer alıyordu.

İtalya ilk kez İngiltere'yi geride bıraktı

İtalya, Temmuz 2026'da yüzde 61'lik oranla yüzde 60'ta kalan Birleşik Krallık'ı geçerek bu altı ülke arasında ücret şeffaflığında ilk kez zirveye yerleşti.

Diğer dört ülkedeki oran hâlâ yüzde 50'nin altında bulunuyor. Hollanda'da iş ilanlarının yüzde 49,5'inde ücret bilgisine yer veriliyor.

Avrupa'nın iki büyük ekonomisinde ücret bilgisi içeren ilanların oranı yüzde 20'nin altında: Almanya'da yüzde 14, İspanya'da yüzde 18. Fransa'da ise bu oran yüzde 43.

İtalya'da son bir yılda yaşanan değişim dikkat çekici. Indeed verilerine göre geçen yıl temmuz ayında iş ilanlarının yalnızca yüzde 26'sında ücret bilgisi bulunuyordu.

Adrjan, "İtalya'da ücret bilgisine yer verilen iş ilanlarının oranı ocak ayındaki yüzde 35 seviyesinden temmuzda yüzde 61'e çıktı. Artış, AB Ücret Şeffaflığı Direktifi'nin haziranda yürürlüğe girmesinin ardından hızlandı," dedi.

"İtalya, işverenlerin ücret aralığını doğrudan iş ilanında belirtmesini zorunlu tutarak AB direktifinin ötesine geçti. Böylece iş arayanlar, başvuru yapıp yapmamaya karar vermeden önce bu bilgiye ulaşabiliyor."

Yasanın yürürlüğe girmesiyle ücret şeffaflığı hız kazandı

Adrjan, sosyal medya paylaşımında bazı işverenlerin yeni kuralları önceden uygulamaya başlaması nedeniyle artışın son tarihten önce başladığını da vurguladı.

"Yasanın yürürlüğe girmesinin ardından ücret şeffaflığındaki artış hızlandı," diye yazdı.

İşverenlerin artık başlangıç ücretini veya ücret aralığını, işe alım sürecinin herhangi bir aşamasında adaylara bildirmekle yetinmeyip doğrudan iş tanımında belirtmesi gerekiyor.

Direktifin kapsamı nedeniyle oranın yüzde 100'e ulaşması beklenmiyor. Örneğin İtalya'da bazı iş türleri düzenlemenin dışında tutuluyor. Yaptırımların uygulanmasına ilişkin bazı hukuki ayrıntılar da hâlâ tartışılıyor.

Adrjan, henüz bütün ilanlarda ücret bilgisi bulunmasa da işverenlerin uygulamalarını yeni kurallara uyarlamasıyla yükseliş eğiliminin belirgin biçimde süreceğine işaret ediyor.

Kadınlar erkeklerden yüzde 11 daha az kazanıyor

Eurostat verilerine göre AB'de kadınlarla erkekler arasındaki ücret farkı 2024'te yüzde 11,1 oldu. Bu, erkeklerin 100 euro (yaklaşık 3 bin 500 TL) kazandığı bir işte kadınların ortalama 88,9 euro (yaklaşık 3 bin 100 TL) kazanması anlamına geliyor.

Adrjan, "Bir sonraki sınav, diğer Avrupa ülkelerinin şeffaflık ilkesini İtalya'daki gibi uygulamaya geçirip geçiremeyeceği olacak," dedi.

Adrjan, birçok ülkenin düzenlemeleri ulusal mevzuatına aktarmayı ertelemesi nedeniyle Avrupa genelinde ücret şeffaflığının hâlâ yetersiz kaldığını vurguladı. Bazı ülkelerde ücret aralıklarının iş ilanlarında belirtilmesinin zorunlu tutulmayacağı tahmin ediliyor.

'Çalışan kadınlara ihanet'

Avrupa Sendikalar Konfederasyonu (ETUC) Genel Sekreteri Esther Lynch, ülkelerin uygulama süresine uymamasını çalışan kadınlara ihanet olarak nitelendirdi.

Lynch, "Ücretlerin gizli tutulması bütün gücü işverenlere veriyor; kadınları ve onları temsil eden sendikaları, haklarını savunmak için ihtiyaç duydukları temel bilgilerden mahrum bırakıyor," dedi.

ETUC'nin araştırmasına göre AB'de çalışan kadınlar, ücret eşitsizliği nedeniyle yılda toplam 358 milyar euro (yaklaşık 1,25 trilyon TL) gelir kaybına uğruyor. Bu tutar kadın başına yaklaşık 3 bin 900 euroya (yaklaşık 136 bin 500 TL) karşılık geliyor.