ABD ve İsrail'in İran'a yönelik ortak saldırısı hakkında bildiklerimiz
ABD ve İsrail, İran'a saldırı başlattı.
ABD Başkanı Donald Trump, devam eden “büyük çaplı savaş operasyonları”ndan bahsetti ve İran hükümet güçlerine silahlarını bırakma çağrısında bulundu.
Daha önce, İsrail Savunma Bakanı, İsrail'in İran'a “önleyici saldırı” başlattığını ve ülke genelinde patlamaların duyulduğunu açıklamıştı.
Bu saldırı, İran'ın nükleer programı konusunda haftalarca süren tehditler ve müzakerelerin ardından geldi.
İşte bildiklerimiz.
İran'da neler oluyor?
Tahran saatiyle 09:30'dan (06:00 GMT) kısa bir süre sonra, İran medyası başkentte patlamalar olduğunu bildirdi. BBC'nin gördüğü görüntülerde, şehrin Jomhouri Meydanı ve Hassan Abad Meydanı üzerinde dumanlar görülüyor.
Patlamaların ülke genelinde birçok başka şehirde de duyulduğu bildirildi. Bu şehirler arasında İsfahan, Kum, Karaj ve Kermanshah bulunuyor. Şu anda herhangi bir can kaybı veya yaralanma olup olmadığı bilinmiyor.
Tasnim Haber Ajansı, saldırılardan bu yana İran hava sahasının kapatıldığını bildirdi.
Trump, operasyonu “büyük çaplı ve devam eden” olarak nitelendirdi.
Doğrulanmış birkaç videoda Tahran'ın üzerinde yükselen duman bulutları görülüyor.
BBC Verify, İran'ın Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney'in ofisi olan Liderlik Evi'nin bir kilometre yakınında çekilmiş bir video buldu. Videonun çekim açısı, binaya doğrudan bir saldırı olup olmadığını netleştirmiyor.
Aynı bölgeden alınan bir başka doğrulanmış fotoğrafta, konut binaları ve küçük marketlerin üzerinde yükselen kalın, koyu duman sütunları görülüyor. Ülkenin başka yerlerinde de saldırılar olduğu bildiriliyor.
ABD ve İsrail ne dedi?
Trump, Truth Social'da ABD'nin müdahalesini doğrulayan bir video yayınladı.
“Kısa bir süre önce, ABD ordusu İran'da büyük çaplı bir savaş operasyonu başlattı” dedi.
“Amacımız, İran rejiminin oluşturduğu acil tehditleri ortadan kaldırarak Amerikan halkını savunmaktır” diyen Trump, Washington'un amacının “İran'ın nükleer silah elde etmesini engellemek” olduğunu da ekledi.
Trump ayrıca İran halkına sığınaklarda kalmalarını ve evlerini terk etmemelerini söyledi.
“Biz işimizi bitirdiğimizde, hükümetinizi devralın” diyen Trump, “Hükümet sizin olacak. Bu, muhtemelen nesiller boyu tek şansınız olacak” diye konuştu.
İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu da benzer şekilde tüm İran halkına “zulüm boyunduruğunu atıp özgür ve barışçıl bir İran'ı hayata geçirmeleri” çağrısında bulundu.
Trump'a teşekkür eden Netanyahu, İran'ın “tüm insanlığı tehdit edebilecek nükleer silahlarla donatılmaması” gerektiği mesajını yineledi.
“Ortak eylemimiz, cesur İran halkının kaderini kendi ellerine alması için gerekli koşulları yaratacaktır.”
Ayrıca İsrail vatandaşlarına yetkililerin talimatlarına uymalarını tavsiye etti.
Daha önce İsrail savunma bakanı, İsrail genelinde “özel ve kalıcı olağanüstü hal” ilan etmişti.
İran nasıl tepki gösterdi?
İsrail ordusu, İran'ın İsrail'e doğru fırlattığı füzeleri tespit ettiğini ve “gerekli hallerde tehditleri önlemek ve vurmak” için çalıştığını açıkladı.
Hayfa ve İsrail'in diğer bölgelerinde patlamalar duyuldu, ancak bunların füze çarpması mı yoksa önleme operasyonu mu olduğu şu anda belli değil.
Bölgenin başka yerlerinde, Bahreyn devlet haber ajansı, Bahreyn'de bulunan ABD Donanması 5. Filosunun hizmet merkezinin “füze saldırısına uğradığını” bildirdi.
Bu haber, Bahreyn içişleri bakanlığının acil durum sirenlerinin çalındığını duyurması ve vatandaşlara sakin olmalarını ve en yakın güvenli yere gitmelerini tavsiye etmesinden sonra geldi.
Katar savunma bakanlığı, başkent Doha'da patlamalar duyulduktan sonra “ülkenin topraklarını hedef alan bir dizi saldırıyı başarıyla engellediğini” söyledi.
Ülke, bölgedeki en büyük ABD askeri üssü olan Al Udeid Hava Üssü'ne ev sahipliği yapıyor.
Bu arada Birleşik Arap Emirlikleri, İran'ın kendi topraklarına düzenlediği saldırıyı kınadı ve hava savunma sistemlerinin önlediği füzelerin düşmesi sonucu bir kişinin öldüğünü açıkladı. Birkaç füzenin başarıyla önlendiğini de ekledi.
İsraillilere, zorunlu olmadıkça toplanmamaları, okula ve işe gitmemeleri uyarısı yapıldı. Yetkililer, bu uyarının Pazartesi günü saat 20:00'ye kadar geçerli olacağını açıkladı.
İsrail medyasına göre, İsrail hava sahası sivil uçuşlara da kapatıldı.
Bölgeye seyahat etmek güvenli mi?
Bazı küresel havayolu şirketleri, Orta Doğu'nun bazı bölgelerine uçuşlarını askıya aldı.
Alman havayolu şirketi Lufthansa, hafta sonu boyunca Dubai'ye ve Dubai'den uçuşları ile İsrail, Lübnan ve Umman'ın başkentlerine uçuşları 7 Mart'a kadar askıya aldığını açıkladı.
Wizz Air de benzer şekilde 7 Mart'a kadar İsrail, Dubai, Abu Dabi ve Ürdün'ün Amman kentine uçuşları askıya aldı.
Virgin Atlantic, Irak hava sahasını geçici olarak kullanmayacağını ve Cumartesi günü Londra Heathrow'dan Dubai'ye olan uçuşunu iptal ettiğini açıkladı.
Kuveyt havacılık otoritesi, devlet medyasına göre, bir sonraki duyuruya kadar İran'a tüm uçuşları durdurduğunu açıkladı.
Irak ve Ürdün dahil olmak üzere bölgedeki bazı ülkeler de hava sahalarını kapattı. Devlet medyasının haberine göre, BAE önlem olarak hava sahasını “kısmen ve geçici olarak” kapattığını açıkladı.
Bu arada, İngiltere Dışişleri Bakanlığı'nın Ürdün, Suriye, Lübnan, Irak, Yemen, Türkiye, Suudi Arabistan ve Umman için seyahat rehberinde, yolcuların “tetikte olmaları, yerel yetkililerin tavsiyelerine uymaları ve tavsiye edilirse sığınaklara gitmeleri” tavsiye ediliyor.
Dünyanın tepkisi
Avrupa Birliği'nin üst düzey diplomatı Kaja Kallas, son gelişmeleri “tehlikeli” olarak nitelendirdi.
X'te yaptığı açıklamada, “AB, İran'a karşı güçlü yaptırımlar kabul etti ve nükleer mesele de dahil olmak üzere diplomatik çözümleri destekledi” diyen Kallas, İsrail ve diğer bölge dışişleri bakanlarıyla görüştüğünü de ekledi.
“Sivillerin korunması ve uluslararası insani hukuk önceliklidir.”
Birleşik Krallık hükümeti sözcüsü, “daha geniş bir bölgesel çatışmaya dönüşmesini” istemediklerini söyledi.
Açıklamada, “Öncelikli önceliğimiz, bölgedeki Birleşik Krallık vatandaşlarının güvenliğidir” denildi, ancak “Çıkarlarımızı korumaya hazırız” ifadesi de eklendi.
Başbakan Keir Starmer'ın Cumartesi günü hükümetin acil durum Cobra komitesinin toplantısına başkanlık etmesi bekleniyor.
BBC'nin edindiği bilgiye göre, İngiltere ABD-İsrail saldırılarına katılmadı.
Bu arada Rusya, ABD-İsrail'in İran'a yönelik saldırılarını “pervasız bir hareket” olarak nitelendirerek kınadı.
Dışişleri Bakanlığı, Cuma günü yapılan ABD-İran nükleer müzakerelerine atıfta bulunarak, “Saldırıların yeniden başlayan müzakere süreci kisvesi altında gerçekleştirilmesi de kınanmalıdır” dedi.
Açıklamada ayrıca uluslararası topluma, bölgedeki “barış, istikrar ve güvenliği baltalamayı amaçlayan sorumsuz eylemleri” değerlendirme çağrısı yapıldı.
