ABD ve Çin 30 milyar dolarlık ürünü vergi indirimi listesine aldı: Avrupa'ya etkisi

Washington ve Pekin, ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in geçen hafta gerçekleştirilen zirvede vardığı ticaret anlaşmasından hangi ürünlerin yararlanacağını öngören planın ayrıntılarını artık ortaya koydu.

Çin’in listesi 1.619 kalem Amerikan ürününü kapsarken, ABD’nin listesinde 77 kalem Çin malı yer alıyor; ancak taraflardan hiçbiri indirimlerin ne kadar derin olacağını ya da ne zaman yürürlüğe gireceğini açıklamış değil.

Beyaz Saray’a göre iki ülke, söz konusu ürünleri “bu mallara karşılıklı şekilde daha düşük gümrük vergisi uygulanması amacıyla” değerlendirecek.

Listeler, her iki tarafın da hassas olmayan olarak gördüğü mallardaki ticareti yönetmek üzere, aylar süren görüşmelerin ardından Trump’ın Mayıs ayında Pekin’e yaptığı ziyaret sırasında kurulan ABD-Çin Ticaret Kurulu tarafından hazırlandı.

ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, iki ülkenin “gelecekte daha elverişli gümrük vergisi uygulamasından yararlanabilecek, her bir taraf için 30 milyar dolar (26,3 milyar euro) tutarında hassas olmayan mal ticareti” önerdiğini söyledi.

Şi, üç günlük Washington ziyaretini cuma günü tamamladı; aynı gün Beyaz Saray, iki tarafın “hassas olmayan mallar” için “öneriler” üzerinde mutabakata vardığını açıkladı.

Pekin, düzenlemeyi cumartesi günü teyit etti.

Söz konusu açıklama, geçen ekim ayında Güney Kore’de varılan ve ABD ile Çin’in birbirlerinin mallarına yüzde 100’ün üzerinde gümrük vergisi uygulamasının ardından ilan edilen ticaret ateşkesini temel alıyor.

Bu anlaşmanın kasım ayında sona ermesi bekleniyordu; ancak zirvenin ardından ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, sürenin 10 Ocak’a kadar uzatıldığını doğruladı.

Et, viski ve tıbbi cihazlar

Çin’in listesinde ağırlığı, sığır eti, domuz eti, kümes hayvanları ve deniz ürünlerinden peynire, tereyağına, tahıllara, şaraba ve viskiye uzanan gıda ve tarım ürünleri oluşturuyor.

Ayrıca kömür ile yaklaşık 150 çeşit ahşap ve kereste ürünü de listede yer alıyor. Pekin, 2027 ve 2028 yıllarında en az 10 milyon metrik ton ABD kömürü ithal etmeyi taahhüt ediyor.

Tarımın ötesinde, MR cihazları, kalp pilleri, stentler ve cerrahi robotlar gibi tıbbi ekipmanları da kapsıyor. Ancak ABD’nin Çin’e en büyük tarım ihracat kalemi olan soya fasulyesi listede yalnızca ekim amaçlı tohum olarak yer alıyor.

Greer, “Tarım ürünlerinden tıbbi cihazlara kadar Başkan Trump, Çin’e yapılan ABD ihracatının yaklaşık yüzde 30’u için daha iyi pazar erişimi sağlarken, ABD’nin genellikle başka ülkelerden ithal etmediği ev eşyaları, oyuncaklar ve diğer ürünlerin Çin’den ithalatıyla tüketicilere de fayda sağlıyor” dedi.

Çok daha kısa olan ABD listesi ise havai fişekler, cam ve ahşap yılbaşı süsleri, Noel ağacı ışıkları, mikrodalga fırınlar, ekmek kızartma makineleri, kahve makineleri, nevresim takımları, tenis topları ve balık oltası iğneleri gibi tüketim mallarına odaklanıyor.

Listede oyuncaklar da var, ancak Wi-Fi, Bluetooth, Ethernet veya radyo frekansı bağlantısı olanlar kapsam dışında bırakılmış.

Avrupa için ne anlama gelebilir?

Avrupalı ihracatçıların olası gümrük indiriminin etkisini en fazla hissedeceği alanın domuz eti olması bekleniyor.

S&P Global verilerine göre AB, 2025 yılında Çin’e yaklaşık 1,07 milyon ton domuz eti gönderdi; bu, Birlik dışına yapılan et ihracatının yaklaşık dörtte birine denk geliyor. En büyük tedarikçiler ise İspanya, Hollanda ve Danimarka.

Avrupa Komisyonu da daha önce Çin’in, AB’nin domuz eti ihracatında başlıca pazarlardan biri olduğunu kabul etmişti.

Ancak AB’den gelen domuz eti Aralık ayından bu yana Çin’in yüzde 4,9 ile 19,8 arasında değişen anti-damping vergilerine tabi. Dolayısıyla Amerikalı rakipler için yapılacak olası bir gümrük indirimi, Avrupalı üreticileri fiyat açısından dezavantajlı duruma düşürebilir.

Süt ürünleri de benzer bir riskle karşı karşıya; zira Çin, Şubat ayından bu yana bazı AB peynir ve krema ürünlerine yüzde 7,4 ile 11,7 arasında değişen anti-sübvansiyon vergileri uyguluyor. ABD şarap ve viskisi, Fransız, İtalyan ve İspanyol şaraplarının yanı sıra İrlanda viskisi ve Scotch ile rekabette daha güçlü hale gelebilir.

Etkiler ters yönde de işleyebilir.

ABD pazarında daha ucuz Çin ev eşyaları, oyuncaklar ve spor malzemelerinin bulunması, benzer ürünler üreten Avrupalı şirketlerin orada rekabet etmesini zorlaştırabilir.

Tüm bunlar ise, tarafların henüz ayrıntılarını açıklamadığı gümrük indirimlerinin kapsamına ve zamanlamasına bağlı.