ABD, Umman açıklarında İran'a giden tankeri vurdu; kayıp mürettebat için Hindistan tepki gösterdi

ABD ordusunun Çarşamba günü yaptığı açıklamaya göre, Umman Körfezi'nde bir ABD savaş uçağı, İran'dan petrol taşıyarak ABD ablukasını delmeye çalışan bir tankere ateş açarak gemiyi devre dışı bıraktı.

ABD Merkez Komutanlığı, X'te yayımladığı bir paylaşımda uçağın, "mürettebatın Amerikan güçlerinin talimatlarına defalarca uymaması üzerine geminin makine dairesine hassas mühimmat ateşlediğini" belirterek, gemiyi Palau bayraklı MT Settebello olarak tanımladı.

Hindistan, saldırı sonucunda üç Hint mürettebatın kaybolmasının ardından, "sert bir protesto" iletmek için Çarşamba günü Yeni Delhi'deki üst düzey ABD diplomatını Dışişleri'ne çağırdı.

Ticari gemide bulunan diğer 21 Hintli mürettebat kurtarılırken, dışişleri bakanlığı yayımladığı açıklamada saldırıyı kınadı. Birleşik Krallık denizcilik kurumu UKMTO ise başlangıçta mürettebat arasında bir ölü ve iki kayıp olduğunu bildirmişti.

İngiliz deniz güvenliği şirketi Vanguard Tech, ilk açıklamasında Palau bayraklı Settebello tankeri olarak tanımlanan geminin, "Umman Körfezi'nde Sohar açıklarında seyir hâlindeyken makine dairesinin bir füzeyle vurulduğunu" belirten bir imdat çağrısı geçtiğini ve gemide yangın çıktığını duyurdu.

UKMTO daha sonra Umman'ın Sohar kentinin 20 deniz mili kuzeydoğusunda bir olay meydana geldiğini bildirdi.

Kurum, "Yerel yetkililer bir tankerde makine dairesinde yangın çıktığını rapor etti ve mürettebatın tahliyesine yardımcı olmak için olay yerinde bulunuyor" bilgisini paylaştı.

Açıklamada ayrıca, "Gemi bir can kaybı ve iki kayıp mürettebat bildirmektedir. Çevresel etki rapor edilmemiştir" denildi.

Sohar, Hürmüz Boğazı'nın girişine yakın, 28 Şubat'ta İran savaşı başladığından bu yana gemilerin karıştığı çok sayıda olaya sahne olan bir bölgede yer alıyor.

Rakip ablukalar peş peşe olaylara yol açıyor

Bu saldırı, aylardır iki rakip ablukaya sahne olan boğazdaki ticari gemilere yönelik füze ve insansız hava aracı (İHA) saldırı dizisinin son halkası.

Tahran, stratejik suyolundan geçen yük gemisi trafiğinin neredeyse tamamını durdururken, ABD de tüm İran gemileri ve limanlarına kendi ablukasını uyguluyor.

1 Mart'ta İran, Umman'daki Khasab limanının kuzeyinde bir tankeri vurdu ve yine ülkedeki Duqm limanını hedef aldı.

Mayıs ayının sonlarında UKMTO'nun bir raporunda, Maskat'ın yaklaşık 60 deniz mili doğusunda başka bir tankerde meydana gelen bir patlama yaşandığı bildirildi.

Pazartesi günü ABD Merkez Komutanlığı, ABD deniz ablukasını hiçe sayarak bir İran limanına doğru seyreden Botsvana bayraklı MT Lexie'nin makine dairesine Hellfire füzesi ateşledi.

Aynı gün, uçak gemisi USS Abraham Lincoln'den havalanan bir ABD F-18 Super Hornet, aynı gerekçeyle Umman Körfezi'nde Palau bayraklı MT Marivex'i vurup devre dışı bıraktı.

Sohar'ın kendisi de savaşın başlarında İran dronlarının hedefi olmuştu. İran ayrıca, petrol ihracatını ve İran çıkarlarını baltalamaya çalıştığını öne sürerek, Mayıs ayında Ocean Koi olarak tanımlanan bir tanker de dahil olmak üzere Umman Körfezi'nde çok sayıda gemiye el koydu.

Buna rağmen Umman, Tahran ile Washington arasında arabuluculuk kanalı olarak rol oynamayı sürdürüyor.

Hürmüz Boğazı, en dar yerinde yaklaşık 38 kilometre genişliğinde; bu da boğazın işletilmesinde hem İran'ın hem de Umman'ın söz sahibi olduğu anlamına geliyor. Boğazdan normalde dünya petrol ve LNG sevkiyatlarının beşte biri ile diğer yükler geçiyor.

Tahran, daha önce boğazdan geçen gemilere geçiş ücreti getireceğini, bu ücretleri Umman'la birlikte toplayacağını ima ederek duyurmuştu. Ancak Maskat, Hürmüz'ün insan yapımı değil doğal bir geçit olduğunu, bu nedenle hukuken herhangi bir ücret alınamayacağını belirterek bu iddiayı hızla reddetti.

İran ayrıca Mayıs ayının sonunda, Hürmüz Boğazı'nda Birleşik Arap Emirlikleri ve Umman kara sularının derinliklerine uzanan bir kesim üzerinde düzenleyici yetki iddia eden bir harita yayımladı. Bu adım üzerine beş Körfez ülkesi, Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) aracılığıyla denizcilik şirketlerini bu düzenlemelere uymamaları konusunda resmen uyardı.