ABD-İran anlaşma taslağının detayları: Petrol muafiyeti, nükleer sınır ve varlıkların iadesi

Reuters'a konuşan üst düzey bir İranlı yetkili, ABD ile yapılan mutabakat zaptı nihai taslağının, Tahran'ın nükleer çalışmalarından Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına ve ABD'nin petrol yaptırımlarına yönelik muafiyetlerine kadar geniş bir yelpazeyi kapsadığını belirtti. Nihai anlaşma, tarafların mutabakat sağlamasını takip eden 60 gün içinde müzakere edilecek.

İranlı yetkilinin aktardığına göre mutabakat zaptı taslağı şu maddeleri içeriyor:

Hürmüz Boğazı

İran, Hürmüz Boğazı'nı derhal tüm ticari gemilere yeniden açacak, buna paralel olarak ABD de İran limanlarına uyguladığı deniz ablukasını kaldıracak.

ABD ablukasının kaldırılması, muhtıranın imzalanmasının hemen ardından başlayacak ve 30 gün içinde tamamlanacak.

Ekonomi

ABD, nihai anlaşmaya varılana kadar İran'a yeni yaptırım getirmemeyi kabul ediyor.

Nihai anlaşmanın ardından, üzerinde mutabık kalınacak bir takvime göre İran'a uygulanan tüm ABD ve Birleşmiş Milletler (BM) yaptırımları kaldırılacak.

ABD, belirli bir süre için İran'a yönelik petrol yaptırımlarını askıya alacak. Böylece Tahran petrol satıp gelir elde edebilecek.

ABD, İran'ın dondurulmuş varlıklarından 25 milyar doları serbest bırakmayı, bunun doğrudan nakit transferleri, bölge ülkeleri arasındaki işbirliği ve kredi hatları yoluyla yapılmasını kabul ediyor.

Washington, bölgedeki müttefikleriyle eşgüdüm içinde, İran için bir yeniden inşa ve kalkınma planı hazırlayacak, bu plan 60 gün içinde Tahran'la müzakere edilip karara bağlanacak.

Nükleer

Tahran, nükleer silah üretmemeyi ve edinmemeyi taahhüt ediyor.

Nihai anlaşma sağlanana kadar İran, nükleer programının mevcut durumunu koruyacak, ilave uranyum zenginleştirmeye gitmeyecek ve nükleer tesislerini genişletmeyecek.

Amerika Birleşik Devletleri, ileride yapılacak kapsamlı bir anlaşma çerçevesinde İran'ın elindeki yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunu kendi topraklarında seyreltebilmesine izin vermeyi kabul ediyor.

İran'ın nükleer programı, uranyum zenginleştirme faaliyetleri ve yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunun yönetimine ilişkin mekanizmalar, muhtıranın imzalanmasından sonraki 60 gün içinde müzakere edilecek ve nihai anlaşmada hükme bağlanacak.

'İran ve Lübnan'a yönelik askeri operasyonlara son'

İran devlet medyasına göre taslak anlaşma, İran ve Lübnan'a yönelik tüm askeri operasyonların tamamen durdurulmasını ve yeni herhangi bir askeri girişimin önlenmesini de içeriyor.

Aynı haberlere göre, anlaşmanın uygulanmaya başlanmasıyla birlikte İran'ın dondurulmuş varlıklarının bir bölümü serbest bırakılacak ve bazı kısıtlamalar ve ekonomik yaptırımlar askıya alınacak.

Anlaşmanın ana eksenlerinden biri de İran ticaret gemilerinin geçişini kolaylaştırmak, denizcilik alanındaki kısıtlamaları azaltmak ve uluslararası taşımacılığın önündeki mevcut engelleri kaldırmak.

Önümüzdeki 24 saat içinde anlaşma imzalanabilir

İran devlet medyası, pazar günü geçtiği haberde Tahran'ın ABD ile İran arasındaki savaşı sona erdirmeyi amaçlayan önerilen barış anlaşmasına ilişkin henüz nihai bir karara varmadığını bildirdi.

Barış görüşmelerinde kilit arabulucu rolü üstlenen Pakistan ile ABD Başkanı Donald Trump ise cumartesi günü, anlaşmaya önümüzdeki 24 saat içinde varılabileceği mesajını vermişti.

Trump, cumartesi günü Truth Social hesabında, "Anlaşmanın yarın imzalanması planlanıyor ve imzalandığı anda Hürmüz Boğazı herkesin kullanımına açılacak," dedi.

İran'ın Bender Abbas açıklarındaki Hürmüz Boğazı'nda küçük bir motorbot demirli gemilerin yanından geçiyor, 11 Haziran 2026. AP Photo

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif de günün erken saatlerinde anlaşmanın "her zamankinden daha yakın" olduğunu söylemişti.

Şerif, X platformunda yaptığı açıklamada, "Nihai sonuca önümüzdeki 24 saat içinde ulaşılmasının beklenmesiyle Pakistan, bunu hemen takip edecek barış anlaşmasının elektronik ortamda imzalanmasına hazırlanıyor; ardından gelecek hafta teknik düzeyde görüşmeler yapılacak" ifadelerini kullanmıştı.

Müzakereler sürerken, Katar heyeti pazar günü İran'ın başkentine ulaştı.

Tasnim haber ajansı, heyetin "diplomatik sürece ilişkin son gelişmeleri inceleyeceğini" bildirdi.

Herhangi bir anlaşma, Tahran'ın önemli bir petrol ve doğal gaz geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı'nı tamamen yeniden açmayı kabul etmesine ve nükleer silah programına son vermesine bağlı.

Trump, cumartesi günü yaptığı açıklamada, anlaşmanın "nükleer silah edinilmesine karşı bir duvar" olacağını söyledi.

"Umarım bu süreç hızlı, kolay ve sorunsuz ilerler. Eğer böyle olmazsa, bir daha kullanılmamasını umduğumuz nihai seçeneğe sahibiz" diye ekledi.