ABD ile İran ön anlaşmaya vardı, son sözü Trump söyleyecek

ABD ve İranlı müzakereciler, uluslararası medya kuruluşlarının aktardığı ABD'li yetkililere göre, Perşembe günü İran savaşındaki ateşkesi 60 gün uzatmak ve İran'ın nükleer programı konusunda nihai bir anlaşmaya giden müzakereleri başlatmak üzere geçici bir çerçeve anlaşmasına vardı.

AP'nin bildirdiğine göre kaynaklar, ön anlaşmanın ana hatları üzerinde mutabakata varıldığını, ancak ortaya çıkan mutabakat zaptının yürürlüğe girmesi için ABD Başkanı Donald Trump'ın hâlâ onay vermesi gerektiğini söyledi.

Haberlere göre anlaşma, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını da içerecek.

Tahran, Washington ile herhangi bir anlaşmaya varıldığı bilgisini hemen doğrulamadı.

Buna karşılık, İran parlamentosu Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu üyesi Feda Hüseyin Maleki, ISNA haber ajansına İran İslam Cumhuriyeti'nin tekliflerinin büyük bölümünün kabul edildiğini söyledi.

Maleki, 'Tek kaygımız Trump'ın öngörülemezliği ve şu ana kadar Amerika Birleşik Devletleri'nin taahhütlerinde gördüğümüz aksamalar' dedi.

Geçici anlaşma, kırılgan ateşkese rağmen son 24 saatte ABD ile İran'ın karşılıklı ateş açmaya başlamasıyla, bir uzlaşıya dair umutların neredeyse tükendiği bir dönemin ardından ortaya çıktı.

Perşembe günü daha önce, İran'ın Ayetullahı Mucteba Hamaney, devlet televizyonunda okunan yazılı mesajında ABD ve İsrail'in İslam Cumhuriyeti'ni istikrarsızlaştırmaya ve 'milleti diz çöktürmeye' çalıştığını söyledi.

Hamaney, 'Düşmanın kör planı; dayatılan savaştan, ekonomik baskıdan ve siyasi ile propaganda ablukasından sonra askeri yenilgilerini telafi etmek ve milleti diz çöktürmek için bölünmeler ve parçalanma yaratmaktır' dedi.

Ayrı olarak, İran Devrim Muhafızları'na bağlı Tesnim haber ajansına göre, batı yönünde suyolundan geçmeye çalışan çok sayıda gemi, İran'ın yeni kurulan Basra Körfezi Boğazı İdaresi (PGSA) ile koordinasyon sağlamadıkları ve Devrim Muhafızları Donanması'nın uyarılarını dikkate almadıkları için durdurularak geri çevrildi.

Devrim Muhafızları Donanması, yaptığı açıklamada Hürmüz Boğazı'nda 'akıllı kontrol' uygulandığını, son 24 saatte 26 ticari gemi ve petrol tankerinin Devrim Muhafızları ile izin ve koordinasyon sağladıktan sonra koridordan geçtiğini iddia etti.

Denizcilik şirketi Lloyd's List Intelligence'ın Perşembe günü paylaştığı verilere göre, suyolundan geçen İran dışı gemilerin oranı arttı. Şirket, Singapur, Birleşik Arap Emirlikleri ve Güney Kore bayraklı gemiler ile Norveç bayraklı bir geminin, son bir haftada Körfez'den geçerek boğazdan çıkarken görüldüğünü bildirdi.

İran devlet televizyonunun taslak bir anlaşmanın ayrıntılarını yayımlamasının ardından Trump, Çarşamba günü Tahran'ın anlaşmaya yönelik tekliflerinden henüz memnun olmadığını, aksi halde ABD'nin 'işi bitirmek zorunda kalacağını' söyledi.

Beyaz Saray'daki kabine toplantısında konuşan Trump, hafta sonu bir anlaşmanın yakın olduğunu söylemesine rağmen, İran savaşını sona erdirecek bir mutabakata varmak için acele etmediğini de belirtti.

Trump, 'İran çok istekli, bir anlaşma yapmak istiyorlar. Şimdiye kadar o noktaya gelemediler. Biz şu anda tatmin olmuş değiliz ama olacağız' dedi.

İran devlet televizyonu, Çarşamba günü daha erken saatlerde Washington ile hazırlanmış bir mutabakat zaptının taslak çerçevesinin; İran'a yönelik deniz ablukasının kaldırılması, Hürmüz Boğazı'ndaki trafiğin yeniden sağlanması ve ABD güçlerinin Körfez'den çekilmesi taahhüdünü içerdiğini bildirmişti.

Beyaz Saray ise haberi 'tamamen uydurma' olarak nitelendirdi.

Hürmüz Boğazı, savaşın 28 Şubat'ta başlamasından bu yana uluslararası deniz taşımacılığına büyük ölçüde kapalı.

Normal koşullarda, dünya petrolünün yaklaşık beşte biri ile petrol dışı önemli miktarda mal her gün bu suyolundan geçiyor. Boğazın kapalı olması enerji fiyatlarını sert biçimde yükseltti ve küresel tedarik zincirlerini aksattı.