ABD Başkan Yardımcısı Vance TRIPP projesi gündemiyle Ermenistan ve Azerbaycan'ı ziyaret edecek

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, önümüzdeki pazartesi Ermenistan’ı ziyaret edecek ve ayın ilerleyen günlerinde Azerbaycan’a geçecek. Bu ziyaret, Washington’ın geçen yıl üzerinde mutabık kalınan barış çerçevesini hayata geçirmek için Güney Kafkasya’ya yönelik yenilenmiş odağının bir işareti olarak görülüyor.

Ziyaret, ABD’nin Türkiye'de Zengezur Koridoru adıyla bilinen Trump Uluslararası Barış ve Refah Rotası (TRIPP) koridoru aracılığıyla bölgede ticaret, yatırım ve altyapıyı teşvik etme çabalarını öne çıkarıyor.

Ancak analistler, başarının güçlü yönetişim ve sıkı transatlantik koordinasyon gerektireceğini düşünüyor.

Demokrasi Çalışmaları Merkezi’nin Jeoekonomi Programı kıdemli analisti Tihomira Kostova, “JD Vance’in Ermenistan ve Azerbaycan ziyareti, ABD’nin 2025 barış çerçevesini uygulama yönündeki ivmesini gösteriyor,” dedi.

Kostova, TRIPP koridorunun bölgesel iş birliğini ve yabancı yatırımı teşvik edebileceğini, ancak bunun yalnızca sıkı koşullar altında mümkün olacağını söyledi.

Artan bağlantısallığın mevcut kırılganlıkları görünür kılabileceğini vurgulayan Kostova, "TRIPP’nin başarısı istikrar, rekabetçilik ve güçlü şeffaflığa bağlı," diye konuştu.

Kostova, “Bu durum özellikle Güney Kafkasya’nın yaptırımlardan kaçınma ve yasa dışı finans akışları geçmişi göz önüne alındığında kritik; Ermenistan son dönemde Rusya’ya yönelik yaptırımlı çift kullanımlı mallar için yeniden ihracat merkezi haline geldi,” dedi.

Genişleyen ulaşım ve dijital bağlantıların dikkatle izlenmemesinin bu sorunları daha da büyütebileceğini söyleyen Kostova şöyle devam etti:

"Daha fazla bağlantı, sıkı kontrol edilmezse bu riskleri artırabilir; bu nedenle yaptırımların etkin uygulanması için ABD-AB’nin Ermenistan ve Azerbaycan ile güçlü koordinasyonu şart."

Washington’ın yenilenen angajmanı

Ziyaret, ABD’nin arabuluculuğunda Ağustos 2025’te Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ile Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev arasında başlatılan barış çerçevesinin ardından geliyor.

Bu, yıllarca süren bölgesel istikrarsızlığın ardından nadir görülen bir diplomatik yakınlaşma anı olarak değerlendiriliyor.

Washington açısından Güney Kafkasya, çatışma yönetiminin ötesinde stratejik önem kazanıyor.

Bakü merkezli STEM Analitik Merkezi’nde uluslararası ilişkiler uzmanı Nargiz Mammadova, son gelişmelerin bölgenin ekonomik ve jeopolitik değerine yönelik daha geniş bir yeniden değerlendirmeyi yansıttığını söyledi.

Mammadova, "Washington’daki toplantının sonuçları Güney Kafkasya’yı kökten dönüştürüyor," dedi ve sözlerini şöyle sürdürdü:

"Trump yönetimi bölgeyle yalnızca barış ve güvenlik açısından değil, ekonomik refah açısından da ilgileniyor. Bu durum ABD’nin hem Ermenistan hem de Azerbaycan ile ilişkilerinin genişlemesini açıklıyor."

Vance’ın ziyaretinin daha kalıcı kurumsal angajmanın temelini atabileceğini belirten Mammadova, "Pragmatik olarak, stratejik ortaklık anlaşmasının gündemde olduğundan ve kısa süre içinde imzalanabileceğinden daha emin olabiliriz," dedi.

TRIPP koridoru ve dijital hedefler

ABD angajmanının merkezinde, Azerbaycan’ın Nahçıvan eksklavını ana kara ile bağlayan ve Ermenistan üzerinden geçmesi öngörülen TRIPP adlı transit koridor bulunuyor.

Girişim, ticaret, enerji geçişi, lojistik ve dijital bağlantıyı kolaylaştırmayı amaçlıyor ve Orta Asya ile Avrupa arasında yeni bir doğu-batı rotası açma potansiyeline sahip.

TRIPP’nin geleneksel bir altyapı projesi olarak görülmemesi gerektiğini vurgulayan Mammadova, "Bu yalnızca emtia taşımak için bir koridor değil. Güzergâh boyunca dijitalleşme ve ileri teknolojilerin kullanımı, projenin uzun vadeli etkisi için kritik olacak," diye konuştu.

Azerbaycan’ın IT altyapısı ve dijital çözümler alanında faaliyet gösteren büyük ABD teknoloji şirketleriyle iş birliğini, daha geniş bir dijital stratejinin erken işaretleri olarak gösterdi.

Mammadova’ya göre proje, Zengezur ve Orta Koridorlar üzerinden Orta Asya’ya bağlanırsa yeni bir bölgeler arası dijital ekosistemin temelini atabilir.

Yeni ulaşım rotaları, Avrupa tedarik zincirlerini çeşitlendirebilir ve gelişmekte olan pazarlara erişimi artırabilir. Azerbaycan hâlihazırda Güney Gaz Koridoru üzerinden Avrupa’ya gaz sağlıyor.

Analistler, altyapı genişlerken yönetişim ve şeffaflığın kritik olacağını vurguluyor. TRIPP’nin başarısı, ABD, AB ve bölgesel ortaklar arasındaki etkili düzenleme ve koordinasyona bağlı olacak.